Татар дөньясы подкаст

Татарский мунаджат 17 века «Раббым Аллах, диде Муса»

Fri, 23 Oct 2026 03:17:00 +0300

В исполнении ансамбля музыкального колледжа им. И.В.Аухадеева прозвучал Мунаджат «Раббым Аллах, диде Муса» XVII века, он посвящен Пророку Мусе и его разговору со Всевышним. Напев был записан и опубликован в сборнике Г.М. Макарова в инструментальном оформлением автора.

Усман Паша Маршы – татарский напев XVIII-XIX веков

Thu, 15 Oct 2026 18:14:58 +0300

Усман Паша Маршы – татарский напев XVIII-XIX веков

Усман Паша Маршы – напев XVIII-XIX веков Ансамбль музыкального колледжа им. И.В.Аухадеева исполняет напев "Усман Паша Маршы". Марш сохранился благодаря записи начала ХХ века на фонограф, выполненной известным татарским музыкальным мастером и собирателем народных песен рубежа XIX-ХХ веков Гилязетдином Сайфуллиным и опубликован позднее в сборниках музыковедов.

"Парча" из творчества Мухаммедьяра, поэта эпохи Казанского ханства

Fri, 25 Sep 2026 00:59:00 +0300

Это "парча" (стихотворный фрагмент) из поэзии Мухаммедьяра, поэта эпохи Казанского ханства.
1963 елда чыккан "Борынгы татар әдәбияты" китабыннан

"Бала дигән парә" мөнәҗәте - "Апанай апалары" төркеме

Sat, 19 Sep 2026 06:07:00 +0300

Мөнәҗәтләр проекты: "Апанай" мәчете каршындагы "Апанай апалары" ансамбле #татары #татарча #татарлар

"Бала дигән парә" дигән мөнәҗәт

Проект мунаджатов: ансамбль «Апанай апалары» («Апанайские женщины») при мечети «Апанай» #татары #по-татарски #татары

Мунаджат под названием «Бала дигән парә» («Дитя — это частица...»)

"Парча" (стихотворный фрагмент) из поэзии татарского поэта Мухаммедьяра периода Казанского ханства

Fri, 18 Sep 2026 06:39:00 +0300

"Парча" (стихотворный фрагмент) из поэзии татарского поэта Мухаммедьяра периода Казанского ханства.

1963 елда чыккан "Борынгы татар әдәбияты" китабыннан

Вступление к поэме Кул Гали "Кыйссаи Йосыф" на старотатарском

Thu, 17 Sep 2026 15:13:56 +0300

Кол Галинең "Кыйсса-и Йосыфның" кереше
Вступление к поэме Кул Гали "Кыйссаи Йосыф"

1. Әлхәмдү шөкер вә сипас ул әхәдә,
мөлке даим би-зәуаль ул самәдә,
мөлкәт эчрә биля шәрик ул әхәдә,—
аны баки зүл-җәлял белдек имди.
2. Андан соңра — аның дусти Мөхәммәдә,
пәйгамбәрләр гөзидәси ул әхмәдә,
ңабу-ңәүсәйен мәңамли ул әхмәдә,—
аның үзрә тәлим дөруд улсун имди.

Тулы текст https://milliard.tatar/news/haza-kyissai-iusef-galaihi-as-salyam-6080

Читает Ильяс Мустакимов

"Маулид" из произведения преподавателя медресе "Хусаиния" Зуфар бин мулла Ахматшакира аль-Касыми ал-Усави

Fri, 11 Sep 2026 06:24:00 +0300

Среди мусульман Волго-Уралья имели широкое распространение касыды (оды) Мавлида на арабском, османском и татарском языках.

"Миллиард.Татар" предлагает послушать отрывок касыда "Маулид" из дореволюционного произведения преподавателя медресе "Хусаиния" Зуфар бин мулла Ахматшакира аль-Касыми ал-Усави (Зөфәр бине мулла Әхмәтшакир әл-Касыйми әл-Усави).

Озвучил произведение кандидат исторических наук Ильяс Альфредович Мустакимов, проект создан при поддержке радио "Китап".

Месяц Раби-уль-авваль – один из важных месяцев в исламском календаре, который возвеличен рождением пророка Мухаммада. Мавлид принято отмечать на протяжении всего месяца Раби уль-авваль, который в этом году завершится 12 сентября.

"Касыйдә-и Мәүлиден-Нәби" шакирда Габдулфаяза, сына муллы Файруза аль-Карши

Mon, 07 Sep 2026 14:17:43 +0300

"Миллиард.Татар" озвучили отрывок из касыды "Мавлид" на старо-татарском языке

"Миллиард.Татар" предлагает послушать отрывок из дореволюционного произведения "Касыйдә-и Мәүлиден-Нәби", автором которой был шакирд оренбургского медресе "Хусайния" Габдулфаяз, сын муллы Файруза аль-Карши. Касыйда была издана в Казани в 1910 году. Озвучил произведение кандидат исторических наук Ильяс Альфредович Мустакимов, проект создан при поддержке радио "Китап".

Татарский напев "Ак калфак" / Бик еракта идек без

Sat, 01 Aug 2026 10:00:00 +0300

Татарское произведение "Ак калфак" в исполнении полного состава ансамбля казанского музыкального колледжа им. И.В.Аухадеева, особенно популярным этот напев стал в ХХ веке, но имеет более раннее происхождение XVIII века. Инструментальное оформление А.Н.Абдрахимова.

#татары #татарстан #татарскаякультура #золотаяорда #татарскаякухня #история #казань #ислам #татарскийязык #татарча #татарлар

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Татарская песня Озын көй «Әллүки» Габдулла Тукай

Sat, 25 Jul 2026 10:00:00 +0300

Ханенде Айзилэ Гарифуллина и сазенде преподаватель курая Айгуль Самигуллина исполнили песню «Әллүки» XIX-XX века.

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Татарский мунаджат 17 века «Раббым Аллаһ, диде Муса»

Sat, 18 Jul 2026 09:00:00 +0300

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Напев «Иртэ» на слова татарского поэта Габдуллы Тукая

Sat, 11 Jul 2026 09:00:00 +0300

Исполняет студентка казанского музыкального колледжа им. И.В.Аухадеева Айсылу Хабибуллина, музыка Г.М. Макарова – 20 век.

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Татарский напев "Заман" XIX-XX века на сазе

Sat, 04 Jul 2026 11:00:00 +0300

Татарский напев "Заман" XIX-XX века на Сазе

Ансамбль сазистов преподавателя казанского музыкального колледжа им. И.В.Аухадеева А.Н. Абдрахимова исполнил напев «Заман» XIX-XX века, произведение было обнаружено в немецких архивах граммофонных записей от пленных татар в период Первой мировой войны 1914-1918 гг.

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Напев "Баян Сылу һәм Күзе Күрпеч Дастаны"

Tue, 30 Jun 2026 17:36:38 +0300

Напев "Баян Сылу һәм Күзе Күрпеч Дастаны"

Ансамбль музыкального колледжа им. Аухадеева исполняет фрагмент из средневекового дастана "Баян Сылу хэм Кузе Курпеч Дастаны" ("Баян Сылу һәм Күзе Күрпеч Дастаны"), повествующего о трагической любви прекрасной Баян Сылу и молодого героя Кузе Курпе

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках

«Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873...

«Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast...

«Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288

«ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705

«Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/

Наши ресурсы

https://zen.yandex.ru/milliardtatar

https://t.me/milliardtatar

https://vk.com/milliard.tatar

https://ok.ru/group/59598438334489

Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733

Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Чтец Низомиддин Исмагилов из Узбекистана читает 18-24 аяты суры "Аль-Хашр"

Fri, 29 May 2026 00:00:00 +0300

Чтец Низомиддин Шухрат оглы Исмагилов из Узбекистана - четвертое место на Международной Премии Священного Корана 2026 Читает 18-24 аяты суры "Аль-Хашр" *Обязательно к прослушиванию!)

Чтец Корана из Малайзии Мохамад Юсуф бин Кассим прочитал 35-40 аяты суры "Ан-Нур".

Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0300

Чтец Корана из Малайзии Мохамад Юсуф бин Кассим - третье место на Международной Премии Священного Корана 2026 Хафиз прочитал 35-40 аяты суры "Ан-Нур". *Обязательно к прослушиванию!)

Чтец Корана из Индонезии Имранул Карим прочел 62-70 аяты суры "Йунус"

Fri, 15 May 2026 00:00:00 +0300

Чтец Корана из Индонезии Имранул Карим - победитель Международной Премии Священного Корана 2026 На сцене чтец прочел 62-70 аяты суры "Йунус" *Обязательно к прослушиванию!)

Чтец Корана из Йеменаа Махмуд Таха Саид Мукбиль прочел 120-128 аяты суры "Ан-Нахль"

Fri, 08 May 2026 00:00:00 +0300

Чтец Корана из Йеменской Республики Махмуд Таха Саид Мукбиль - второе место на Международной Премии Священного Корана 2026 На сцене чтец прочел 120-128 аяты суры "Ан-Нахль" *Обязательно к прослушиванию!)

Незрячий чтец Абдулла Хамад Салем Хамад прочитал 7 аятов сур «Саба» в Казани

Fri, 01 May 2026 00:00:00 +0300

Абдулла Хамад Салем Хамад Абу Шарида, Катар - пятое место на Международной Премии Священного Корана в Казани Незрячий чтец прочитал 7 аятов сур «Саба» - с 15 по 22 аят. Во время его выступления некоторые из зрителей не смогли сдержать слез.

Әхмәд Ясәви: "Туксан мең зар әйтешкән, йа Мостафа Мөхәммәт"

Wed, 18 Mar 2026 19:04:00 +0300

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави

К месяцу Рамадан редакция «Миллиард.Татар» сделала записи одного из древнейших произведений, созданных на тюркском языке – «Хикметов» среднеазиатского богослова и поэта, основателя суфийского тариката Ясавия шейха Ходжи Ахмада Ясави (1103–1166 гг.). Аудио проект осуществлен «Миллиард.Татар» при сотрудничестве с радио «Китап». Стихотворное произведение средневекового мусульманского мыслителя прочет имам мечети «Казан Нуры» Наиль хазрат Юсупов.

Религиозная школа Ясави получила широкое распространение среди тюрков-мусульман еще при его жизни, его почитают как мусульманского святого, а произведения Ясави — это духовное богатство всех тюркских народов, они передавались из поколения в поколение. Они получили распространение среди татар и стали причиной появления значительного количества произведений, написанных в подражание им.

В своих хикметах (стихах) Ясави дает наставления о том, каким должен быть истинный мусульманин, говорит о пути дервиша, любви ко Всевышнему и к Пророку Мухаммаду.

Егерме алтынчы хикмәт

Бездин доруды бисйар, йа Мостафа Мөхәммәт,

Тәхияте бишомар, йа Мостафа Мөхәммәт.

Ва сәйидел-мөрсәлин, йа хатимен-нәбиин,

Йа Һадиил-мозаллин, йа Мостафа Мөхәммәт.

«Йа әййүһә-мөдәссир»,* Хак әйтте: «Кум фәнзур!»*

«Вә Раббәкә фәкәббир»,* йа Мостафа Мөхәммәт.*

Хәзрәттә син мөгаззәм, корбәттә син мөкаррәм,

Әнбиягә мөкаддәм, йа Мостафа Мөхәммәт.

Синсең Хәбибе Халикь, Хак дәргяһегә лаек,

Халясаи халяикъ, йа Мостафа Мөхәммәт.

Асыл вөҗүде - адәм, мәрсәл, нәбии хатим,

Зар-ниһанга мөхәррәм, йа Мостафа Мөхәммәт.

Туби кабе кодсин син, камәрийә багы коүнин,

Барчага коррате гайинин, йа Мостафа Мөхәммәт

Гарше-көрсиндин ашкан, хәзрәтегә улашкан,

Туксан мең зар әйтешкән, йа Мостафа Мөхәммәт

Йир-күк ирер мазмурың, сәхабәләр - мәнзурың.

Җөмлә өммәт мәгьфурың, йа Мостафа Мөхәммәт

Һәркемгә булса мәйлең, күтәрер Хак газабын,

Галәм синең тыйфылың, йа Мостафа Мөхәммәт.

Һәркем сиңа сыгыныр, тәмугьдин ул котылыр,

Оҗмах сари юл алыр, йа Мостафа Мөхәммәт.

Җаным фидасы кылсам, хушнудлыкыны алсам,

Армак юк ирдәй улсам, йа Мостафа Мөхәммәт.

Гөрчә күптер гөнаһым, кичергәйсен, Илаһым,

Синсен мине пәнаһым, йа Мостафа Мөхәммәт:

Йа Раб, ничек кылгаймын, шәфагатен кулгаймын,

Өммәтидин булгаймын, йа Мостафа Мөхәммәт.

Өммәтидин булганнар, шәфагатен кулганнар,

Әһле биһишт булганнар, йа Мостафа Мөхәммәт.

Әхмәт морады сиисен, зикре вә яды синсен,

Эшләр гөшады синсен, на Мостафа Мөхәммәт.

Габдулла Тукайның "Кадер кич" шигыре - "Ночь Предопределения" Тукай

Tue, 17 Mar 2026 10:25:35 +0300

Габдулла Тукайның "Кадер кич" шигыре - "Ночь Предопределения" Тукай

(Сурәи кадердән)

Бу кадер кич елда бер кич — барча кичләр изгесе;
Сафланыр таптан бу кич мөэмин күңелләр көзгесе.

Сафланыр ул, пакьләнер,— бик зур ходайның дәүләте;
Һәм төшәр ул көзгеләргә күк капугы шәүләсе.

Шул капугъдан күндерермез тәңремезгә без теләк,—
Бер кадер кич тәңре каршында мең айдан изгерәк.

Җон, мамыктай әйләнер җирдә бу кич әрвах вә рух;
Һәм фәрештә сафлары җирдә йөрер меңнәр гөруһ.

Ул мәлаикләр җыярлар тол, ятимнәр яшьләрен,
Барча көчсезләр, зәгыйфьләрнең аһын, каргышларын.

Күз яшеннән, төрле рәнҗештән ясап зур энҗеләр,
Ул мәлаик гарше-көрсине бизәр һәм энҗеләр.

Таң сызылганча йөрерләр, әйтмичә һичбер кәлям;
Тик диерләр: «Барча мөэмингә, мөселманга сәлям!»

Капугъ — ишек, капка.
Әрвах вә рух — үлгән кешеләрнең җаннары.
Мәлаик — фәрештәләр.
Гарше-көрси — күктәге тәхет.
Кәлям — сүз.

Ночь Предопределенья (Пер. В.Думаевой-Валиевой)
Ночь Предопределенья – ночь священная в году.
Зеркала душ муэминов отражают чистоту.

Ни пятна, ни задней мысли, чувств высоких красота,
Светлой тенью наплывают лишь небесные врата.

Вознесём чрез них Аллаху мы мечту души своей,
Ночь святого откровенья стоит многих тысяч дней.

Лёгким пухом души мёртвых в этот вечер среди нас
С херувимами витают, незаметные для глаз.

Сонмы ангелов сбирают слёзы бедных вдов, сирот,
Ропот, жалобы бессильных и увечных в этот год.

Нанизав на нити эти слёзы, жалобы и стон,
Жемчугами украшают в небесах святой престол.

В этих хлопотах беззвучных лишь забрезжится рассвет,
Исчезают, произнесши: «Мусульманам, всем привет!»

https://vkvideo.ru/video-215803682_456239324?list=2ec9cd86525b6d4ae2

Әхмәд Ясәви: "Унсигез мең галәмгә сәрвәр булган Мөхәммәт"

Fri, 13 Mar 2026 19:03:00 +0300

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави

Егерме бишенче хикмәт

Унсигез мең галәмгә сәрвәр булган Мөхәммәт,

Утыз өч мең әсхәбкә рәһбәр булган Мөхәммәт.

Ялангачлык-ачлыкга канәгатьлек Мөхәммәт,

Гасый-җафа өммәткә шәфагатьлек Мөхәммәт.

Төннер ятып оемас, тилявәтлек Мөхәммәт,

Горбәт берлә ятимгә мәрәүвәтлек Мөхәммәт.

Юлдин азган гөмраһка һидаятьлек Мөхәммәт,

Мөһим төшсә һәр кемгә, кифаятьлек Мөхәммәт.

Әбү-Җаһил Ләһәбкә* сәясәтлек Мөхәммәт,

Мәламәтне сабыны сәламәтлек Мөхәммәт.

Намаз-руза кылгучы гыйбәдәтлек Мөхәммәт,

Тынмай тәсбих әйтгүче рийазатлык Мөхәммәт.

Шәригатьне юлыга гыйнаятьлек Мөхәммәт,

Тарикатькә раһнамә ирадәтлек Мөхәммәт.

Хакыйкатькә мокътәда иҗазәтлек Мөхәммәт,

Догалары мөстәҗәб иҗабәтлек Мөхәммәт.

Яманлыкга яхшылык кирамәтлек Мөхәммәт,

Тәүфыйк биргән залимгә җәлаләтлек Мөхәммәт.

Сәҗдә кылган игелеп итагатьлек Мөхәммәт,

Биш вакт намаз кылганда имаматлек Мөхәммәт.

Гарше көрси базари гыйнаятлек Мөхәммәт,

Мигъраҗ ашып барганда шәһадәтлек Мөхәммәт.

Сигез биһишт игәсе вилаятьлек Мөхәммәт,

Мескен Әхмәт колыга китабәтлек Мөхәммәт.

Ятим, фәкыйрь, гарипкә сәхаватлек Мөхәммәт,

Фәрештәгә, адәмгә сәгадәтлек Мөхәммәт.

Әхмәд Ясәви: "Чын гашыйкны Аллаһ сөеп: «Бәндәм», — диде"

Sat, 07 Mar 2026 00:00:00 +0300

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави

Уналтынчы хикмәт

«Вәзкируллаһ кәсиран!»* — дип аять килде,

Зикрен әйтеп, зари кылып йөрдем менә,

Дидарыны гашыйкларга вәгьдә кылды,

Гыйшк юлыда җаным биреп йөрдем менә.

Чын гашыйкны Аллаһ сөеп: «Бәндәм», — диде,

Ара юлда калмасын дип: «Гамем»,- диде,

Ялганчылар дидарымны күрмәс, диде,

Гыйшк бабыда мәхкәм булып тордым менә.

Гакыйль ирсәң, гуристандин хәбәр алгыл,

Мин һәм шундаг булырмын, дип гыйбрәт алгыл,

«Мүтү каблә ән тәмүтү»га гамәл кылгыл,*

Бу хәдисне фикер әйләбән үлдем менә.

Хәбәр бирер: «Фәлйазхаку калилән!» — дип,*

Янә әйтер: «Фәлйбүкү кәсиран!» — дип,*

Бу аятьне мәгънәсегә гамәл кыл, дип,

Бу дөньяда һич көлмәен йөрдем менә.

Гамәлсезләр каһкаһ көлер, хөррәм йөрер,

Фәрманыга буен сынган поргамь йөрер,

Кичә-көндез дидәләре порнәм йөрер,

Күз яшемне дәрья кылып йөрдем менә.

Нәфсдин кичеп, чын гашыйклар: «Аллаһ!» — диде

Сәхәр торып, чәһарзарб-орып, күзен уйды,

Рәхм-әйләбән Аллаһ үзе нәзар салды,

Андин соңра дәрья булып таштым менә.

Залим нәфсем һич куймаен, утка салды,

Вәҗдләрем үз-үзендин көеп янды,

Мөшрикләрне иманыны шайтан алды,

«Әгүзү билләһ», «Бисмилләһ!» дип йөрдем менә.

Мөнафикьлар дузәх эчрә көп янгай,

Иман илткән, халис булып, янып чыкай,

Имансызлар әүвәл-ахир көп янгай,

Уганымдин иман теләп йөрдем менә.

Нәфсем мәне һәва кылды, тарфа шаштым;

Башым алып, пире муган сари качтым,

Кол Хуҗахмәт, гокъбәләрдин йилип аштым,

Очкан кош дик лямәкәнгә аштым менә.

Әхмәд Ясәви: «Зикрәйт!» — диде, зикрен әйтеп йөрдем менә.

Fri, 27 Feb 2026 00:00:00 +0300

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави

Өченче хикмәт

Һәр собхидәм нида килде колагымга,

«Зикрәйт!» — диде, зикрен әйтеп йөрдем менә.

Гыйшыкларны күрдем ирсә, юлда калды,

Ул сәбәбдин гыйшк дүкәнен кордым менә.

Унберемдә рәхмәт дәрья тулып ташты,

«Aллаһ!» — дидем, шайтан миндин ерак качты,

Һайу һәвәс, ма вә мәнлек тормай качты,

Уникемде бу серләрне күрдем менә.

Унөчемдә нәфс-һәваны кулга алдым,

Нәфс башыга йөз мең бәла кармап салдым,

Тәкәбберне аягь астыда басыт алдым,

Унтуртемде туфрак сыйфат булдым менә.

Унбишемдә хур вә гыйльман каршы килде,

Башын орып, кул каушырып, тәгьзыйм кылды,

Фирдәъс атлыг җәннәтедин мәхзыйр килде,

Дидар өчен барчасыны куйдым менә.

Уналтымда барча әрвах өлеш бирде,

Һай-һай сезгә мөбарәкдин Адәм килде,

«Фәрзәндем!» — дип буйным кочып, күңлем алды

Унйитемдә Төркестанда тордым менә.

Унсигездә чилтән * берлә шәраб эчтем,

Зикрен әйтеп, хазир торып, күксем тиштем,

Рузи кылды, җәннәт гизеп, хурлар кочтым,

Хак Мостафа җәмаллары күрдем менә.

Унтугызда йитмеш мәкам заһир булды,

Зикрен әйтеп, эч вә тышым таһир булды,

Кайда барсам, Хызыр бабам хазир булды,

Гаусел-гыяс мәй эчерде, туйдым менә.

Башым йитте егермегә, үттем мәкам,

Бихамдилләһ, пир хезмәтен кылдым тәмам,

Деньядагы корт-кошлар кылды салам,

Ул сәбәбдин Хакка явык булым менә.

Мөэмин ирмәс — хикмәт иштеп егьламайдыр,

Ирәннәрне әйтган сүзен тыңламайдыр,

Аять-хәдис, гүя Коръән аңламайдыр,

Бу риваять гарш-өстендә күрдем менә.

Риваятьне күреп, Хакка сүзләштем мин,

Йөз мең төрлек мәляиккә йөзләштем мин,

Ул сәбәбдин Хакны сүзләп эзләштем мин,

Җан вә дилим аңа фида кылдым менә.

Кол Хуҗахмәт, яшең йитте егерме бер,

Никлыгай син, гөнаһларын тагъдин агыр,

Кыямәт көн газап кылса Раббым Кадир,

Айа, дустлар, ничек җавап әйттым менә?

Әхмәд Ясәви: "Бисмиллә» дип бәян әйтеп, хикмәт әйтеп..."

Mon, 23 Feb 2026 00:00:00 +0300

Проект «Миллиард.Татар»: возвращаем татарам стихи «Хикметы» Ахмада Ясави

Беренче хикмәт

«Бисмиллә» дип бәян әйтеп, хикмәт әйтеп,

Талибләргә дөрр вә гәүһәр сачтым менә,

Рийазатны катигь тартыт, каннар йотып,

Мин «Дәфтере сани» сүзен ачтым менә.

Сүзне әйттем, һәркем булса дидар таләп,

Җанны җанга пәйвәнд кылып, рәгне аулап,

Гариб фәкыйрь, ятимләрнең күңелен аулап,

Күңле бөтен халяикьдин качтым менә.

Кайда күрсәң күңле сынык, мәрһәм булгыл,

Андаг мәзлүм юлда калса, һәмдәм булгыл,

Рузе Мәхшәр дәргяһегә мәхрәм булгыл,

Ма вә мәңлек халяикьдин качтым менә.

Гариб, фәкыйрь, ятимнәрне рәсүл сөрде,

Ушал төнне миграҗ чыгып, дидар күрде,

Кайтып төшеп, гариб-фәкыйрь хәлен сорды,

Гарибләрнең эзен эзләп төштем менә.

Өммәт булсаң, гарибләрге табигь булгыл,

Аять-хәдис һәркем әйтсә, самигь булгыл,

Ризкы рузи һәр ни бирсә, канигь булгыл,

Канигь булып, шәүвкь шәрабен эчтем менә.

Мединәгә рәсүл барып булды гариб,

Гариблектә михнәт тартып булды хәбиб,

Җәфа тартып, Яратканга булды кариб,

Гариб булып, гокүбәләрдин аштым менә.

Гакыйль ирсәң, гарибләрнең күңлен аула,

Мостафа дик илне гизеп, ятим күзлә,

Деньяперест нәҗесләрдин буен таула,

Буен таулап, дәрья булып таштым менә.

Гыйшыкь бабыны Мәүләм ачкач, миңа тикте,

Туфрак кылып, хазир бул, дип буйным икте,

Баран сыйфат мәламәтне укы тикте,

Пәйкян алып, йөрәк-бәгърем тиштем менә.

Куңлем катигь, телем ачигъ, үзем залим,

Корьен укып гамәл кылмай ялган галим,

Гариб җаным сарф-айләен юктыр малым,

Хакдин куркып, утка төшмәй пештем менә.

Алмыш өчкә яшем йитте, үттем гафил,

Хак әмрене мәхкәм тотмай, үзем жаһил,

Руза-намаз каза кылып булдым кяфил,

Яман эзләп, яхшылардин кичтем менә.

Bah дәрига, мәхәббәтне җамым эчмәй,

Әһле гаял, ханимандин төгәл кичмәй,

Җорму гыйсйан гириһләрен монда чичмәй,

Шайтан галиб, жан бирәрде шаштым менә.

Иманыма чәнгәл орып кылды гамьнәк,

Пире муган хазир бул, дип сачты тәрйак,

Шайтан ләгыйнь миндин качып китте бипакъ,

Бихәмдилләһ, нуры иман ачтым менә.

Пире муган хезмәтеде йөгреп йөрдем,

Хезмәт кылып, күзем йоммай хазир тордым,

Мәдәд кылды, Газазилне * каулап сәрдем,

Андин соңра канат катып очтым менә.

Гариб-фәкыйрь, ятимнәрне кылгыл шадман,

Хилка кылып, газиз җаның әйлә корбан,

Тәгам тапсаң, җаның белә кылгыл миһман,

Хакдин иштеп бу сүзләрне әйттем менә.

Гариб, фәкыйрь, ятимнәрне һәркем сүәр,

Разый булыр ул бәндәдин Пәрвәрдигяр,

И бихәбәр, син бир сәбәп, үзе әсрар,

Хак Мостафа пәнден ишем әйттем менә.

Йите яшьтә Арслан бабка * кылдым сәлам,

Хак Мостафа әманәтен кылды ингам,

Ушал вактта мең бер зикрен кылдым тәмам,

Нәфсем үлеп, ләмәкянгә аштым менә,

Хөрмә биреп, башым сыйпап назар кылды,

Бер форсатта гокъбә сари сәфәр кылды,

«Әл-видагъ!» - дип бу галәмдин гөзар кылды,

Мәктәп барып, кайнап, җүшып таштым менә.

«Иннә фәтәхнәны»* укып, мәгънә сордым,

Пәртоү салды, бихуд булып, дидар күрдем,

Мәлам орып: «Өскүт!» — диде, багып тордым,

Яшем сачып, мозтар булып тордым менә.

«Айа надан, мәгьнә бел!» - дип әйтте, белдем,

Андин сонра чүлләр гизеп, Хакны сордым,

Рузи кылды, Газазилны тотып мендем,

Ләнгәр түгеп, билен басып янечтем менә.

Зикрен тәмам кылып үттем диванага,

Хакдин үзгә һич сүзләмәй бигянәгә,

Шәмгын эзләп, шәкерт кердем пәрванәгә,

Әхгәр булып, көеп-янып очтым менә.

Нам-у-нишан һич калмады, ляля булдым,

Аллаһ ядын әйтә-әйтә илля булдым,

Халис булып, мөхлис булып, лилләһ булдым,

Фәна филләһ мәкамегә аштым менә.

Сөннәт ирмеш, кяфер булса, бирмә азар,

Күңле катигъ дилазардин Хода бизәр,

Аллаһ хакы андаг колга сиҗҗин таййар,*

Даналардин иштеп бу сүз әйттем менә.

Сөннәтләрен мәхкәм тотып өммәт булдым,

Йир астыга ялгыз кереп, нурга тулдым,

Хакпәрәстләр мәкамегә мәхрәм булдым,

Тигы батыйн берлә нәфсне янчтем менә.

Нәфсем мине юлдин орып хар әйләде,

Тилмертереп халяикъга зар әйләде,

Зикр итермәй шайтан берлә яр әйләде,

Хазир «син» дип нәфс башыны санчтым менә.

Кол Хуҗахмәт, гафләт берлә гомрең үтте,

Ва хасрәтә, күздин-тездин кувәт китте,

Ва вәйләта, нәдамәтне вакты йитте,

Гамәл кылмай, кәрван булып күчтем менә.

"Ураза ае, чыннан да, гүзәл айдыр" - Саксини шигыре #татары #ислам - татарский

Sat, 21 Feb 2026 00:00:00 +0300

"Ураза ае, чыннан да, гүзәл айдыр" - стихи булгарского поэта XII века о Рамадане #татары #ислам - татарский

«Миллиард.Татар» и Болгарская исламская академия при поддержке радио «Китап» запустили проект по популяризации труда булгарского ученого, богослова Сулеймана ибн Дауда ас-Саксини, который жил в XII веке.

Книга Сулеймана ас-Саксини называется «Зухрат ар-рийад ва нузхат ал-кулуб ал-мирад» (Красота садов и утешение страждущих душ), написана на арабском языке и посвящена многим актуальным вопросам ислама. Основные постулаты религии пересказываются через различные истории из жизни Пророка, его сподвижников и мусульманских святых (аулия).

Ученые в ходе подготовки критического текста «Зухрат ар-рийад…» обнаружили в книге произведение еще одного булгарского поэта XII века. Его звали Абу Али Мухаммад ибн Абдулла ас-Саксини, в 23 маджлисе (главе) под названием «Относительно слов [Всевышнего]: «в месяц Рамадан был ниспослан Коран» приводится стихотворный отрывок «Наступил Рамазан…» на арабском языке.

"Риваять" группасы: "Чура Батыр" дастаны

Sat, 31 Jan 2026 00:00:00 +0300

Фрагмент средневековой татарской композиции "Чура Батыр" исполненной тюрко-татарской этно-группой "Риваять" в музее-заповеднике "Иске-Казан"

Татарча мәкам: тәвәккәл догасы

Fri, 23 Jan 2026 00:00:00 +0300

Редакция «Миллиард.Татар» совместно с Центром подготовки хафизов Корана, Российским исламским институтом и радио «Китап» подготовила ролики с рецитацией Корана в манере, характерной для Волго-Уралья. В народе эту манеру чтения сур называют «татарский макам».

Суры озвучил выпускник Центра подготовки хафизов Корана, призер Конкурсов по чтению Корана Ильназ Ильнарович Хазиев из Казанского исламского университета.

1«Би-сми-Лляхи, таваккальту ‘аля-Ллахи, ва ля хауля ва ля куввата илля би-Ллях» (С именем Аллаха, уповаю на Аллаха и нет мощи и силы ни у кого, кроме Аллаха) باسْمِ اللَّهِ، تَوَكَّلْتُ على اللَّهِ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ باللَّهِ ⬇ 📕
2«Аллахумма, инни асъалю-кя хайра-ль-мауляджи ва хайра-ль-махраджи; би-сми-Лляхи валядж-на, ва би-сми-Лляхи харадж-на, ва ‘аля-Ллахи, Рабби-на, таваккаль-на»(О Аллах, поистине, я прошу Тебя о благе места входа и благе места выхода; с именем Аллаха мы вошли, с именем Аллаха мы вышли и на Аллаха, Господа нашего, мы полагаемся),⬆ ✅

Татарча мәкам: Әт-Тәквир (Төрү) сүрәсе

Wed, 21 Jan 2026 00:00:00 +0300

81. Әт-Тәквир (Төрү) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Кояш [чалма шикелле] төрелгәч [һәм яктысы беткәч].

2. Йолдызлар [күктәге урыннарыннан] коелгач.

3. Таулар [җир йөзеннән кубып, һавада] йөртелгәч.

4. [Гарәпләрнең иң кадерле малы булган] Ун айлык буаз дөяләр [хуҗаларының мәшәкатьләре аларда булмау сәбәпле] караусыз калдырылгач.

5. Кыргый хайваннар [кыйсас, өчен һәрьяктан] җыелгач.

6. Диңгезләр [учак кебек] кызгач.

7. Рухлар [тәннәренә кабат кайтарылып, алар белән] кушылгач.

8. Тере килеш күмелгән кыз балалар [«Гаепсезгә үтерелдем!» – җавабын бирсен һәм үтерүчесен күрсәтсен өчен] соралгач.

9. «Ул нинди гөнаһ өчен үтерелде?»

10. [Колларның гамәлләре язылган] Сәхифәләр [ияләре арасында] таратылгач.

11. [Хайванның тиресе туналган кебек] Күк туналгач.

12. [Кызган] Ут дөрләтеп җибәрелгәч.

13. Җәннәт [тәкъвалык иясе колларга] якынайтылгач.

14. [Менә шул вакытта] Һәрбер җан [яхшылыктан һәм начарлыктан] нәрсә әзерләгәнен беләчәк.

15. Юк! [Йолдызлыкларының ахырына җиткәннән соң] Кире [баштагы нокталарына] кайтканнар [планеталар] белән ант итәмен!

16. Йөзеп йөрүчеләр, [кояш яктысында] яшеренә торганнар белән [ант итәмен].

17. Караңгыланып килгән төн белән дә [ант итәмен].

18. Сулыш алган чактагы таң белән дә [ант итәмен].

19. Һичшиксез, бу [Коръән] – [Җәбраил [галәйһиссәлам] кебек Аллаһ хозурында] шәрәфле булган бер пәйгамбәрнең сүзе.

20. Гарешнең Иясе хозурында көче һәм мәртәбәсе булган.

21. Анда [күкләрдә] итагать ителгән һәм ышанычлы булган [фәрештә].

22. [Янә сыйфатлары белдерелгән планеталар белән ант итмәмен] Сезнең юлдашыгыз [булган Расүлем] тиле түгел.

23. Ул [Расүлем] аны [Җәбраилне [галәйһиссәлам] асыл сурәтендә] ачык офыкта күрде.

24. Ул [ирештергән] гаибкә саран түгел.

25. Ул [Коръән] куылган шайтанның да сүзе түгел.

26. [Пәйгамбәрләр һәм Коръән хакында дөрес рәвештә инануны калдырып] Кая барасыз?

27. Ул [Коръән Аллаһы Тәгаләдән] галәмнәр өчен [җибәрелгән] бер үгеттән башка түгел.

28. Арагыздан [хакны эзләп] туры юлда булырга теләгәннәр өчен.

29. [Сез: «Теләсәк, туры юлда булырбыз!» – дип әйтәсез] Әмма галәмнәрнең Раббысы булган Аллаһ теләмәсә, сез тели алмаячаксыз. [Аллаһ исә туры юлны эзләячәген белгән кешеләрне генә һидаятенә ирештерер].

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире

Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/81-at-takvir-toru-surase

Татарча мәкам: Нәзигат (Суыргучы) сүрәсе

Mon, 19 Jan 2026 00:00:00 +0300

Нәзигат (Суыргучы) сүрәсе - татар телендә

Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим.

1. Кәферләрнең җаннарын катылык илә суырып алучы фәрештәләр илә,

2. дәхи мөэминнәрнең җаннарын җиңеллек белән суырып алучы фәрештәләр илә ант итәмен.

3. Дәхи җир белән кук арасында тизлек белән йөрүче фәрештәләр илә,

4. кәферләрнең җаннарын җәһәннәмгә вә мөэминнәрнең җаннарын җәннәткә алып узышучы фәрештәләр илә,

5. Эшләрне тәдбир кылып йөрүче фәрештәләр илә ант итәмен.

6. Беренче сурда җир каты хәрәкәтләнер дә, җир өстендә тереклек бетәр.

7. Вә беренче сурга ияртелеп икенче сур булыр да, кешеләр кабердән терелеп чыгарлар.

8. Ул көндә куркудан күңелләр урыннарыннан купкан булырлар.

9. Ул күңелләрнең, күзләре түбән төшкән булыр.

10. Дөньяда Коръәнгә ышанмаучылар әйтәләр: “Әйә без үлгәннән соң, терелеп яңадан әүвәлге хәлебезгә кайтабызмы?

11. Әйә без черегән сөяк булганнан соң да терелеп кайтырбызмы?

12. Терелүгә ышанмыйча мәсхәрәләп әйттеләр: “Әгәр яңадан терелү булса, бу бик хәсрәтле кайтарылу икән, аның өчен кайгырырга кирәк”, – дип.

13. Аларның терелеп кубарылулары фәкать бер тавыш белән булыр.

14. Шул вакытта ук алар җир өстендә булырлар.

15. Ий Мухәммәд г-м сиңа Муса хәбәре килде бит?

16. Мусаның Раббысы аңа нида кылды, Тур тавының итәгендәге мүбарәк Тува дигән урында.

17. Иманга өндәмәк өчен Фиргаунгә баргыл, тәхкыйк ул азды, бозыклыкны күп кылды.

18. Әйт аңа: “Әйә кирәксенәсеңме кабих булган көфердән пакьләнүне.

19. Дәхи сиңа Раббыңны танытуымны телисеңме, әгәр Раббыңны танысаң, Аңардан куркырсың да изге гамәлләр кылырсың”, – дип.

20. Муса Фиргаунгә олугъ могҗиза күрсәтте. (Ягъни таягы аҗдаһа булды һәм кулын култыгыннан чыгарган иде кояш кеби якты булып күренде).

21. Фиргаун Мусаның пәйгамбәрлеген һәм күрсәткән могҗизасын ялганга санады һәм Мусага каршы дошманлык кылды.

22. Соңра Мусадан йөз чөереп, борылып китте дә теләгән кадәр бозык эшләрне кыла торган булды.

23. Һәм үзенең кавемен вә ґәскәрсн җыйды вә кычкырып нида кылды.

24. Әйтте: “Мин сезнең олугъ Раббыгызмын, миннән башка сезнең һич Илаһәгез юктыр”, – дип.

25. Аллаһ, ул Фиргаунне тотты дөньяда суга батырып, ахирәттә җәһәннәмгә салу беләк.

26. Тәхкыйк бу вакыйгада гыйбрәт бардыр Аллаһудан курыккан кешегә.

27. Халык кылуда сезнең яратылуыгыз читенрәкме, әллә күкне ярату читенрәкме? Ул күкне Аллаһ бина кылды.

28. Ул күкнең бөеклеген бик югары кылды, ул күкне һич кимчелексез төзеп тәмам итте.

29. Ул күкнең кичен караңгы кылды вә аның көндезен якты кылды.

30. Моның соңында Аллаһ, торырга яраклы итеп җирне түшәде.

31. Җирнең суын һәм хайваннар утлый торган үләннәрне чыгарды.

32. Дәхи тауларны мәхкәм сабит кылды.

33. Сезгә вә сезнең хайваннарыгызга файда өчен.

34. Әгәр олугъ җыелыш көне кыямәт килсә,

35. ул көндә кеше дөньяда кылган яман эшләрен искәрер күз алдына китерер.

36. Вә күзе күргән кешеләргә җәһәннәм күрсәтелер.

37. Әмма берәү шәригать чигеннән чыгып бозыклык кылса,

38. дәхи дөньяга бирелеп ахирәт гамәленә кимчелек китерсә,

39. Шиксез, ул кешегә урын җәһәннәмдер.

40. Вә әмма берәү Аллаһ алдына басып Аңа җавап бирүдән курыкса, вә үзен нәфесе теләгән гөнаһлы эшләрдән тыйса,

41. әлбәттә җәннәт аңа урындыр.

42. Кәферләр синнән кыямәт кайчан була, дип сорыйлар.

43. Кыямәтнең кайчан булачагын әйтүдә сиңа нинди файда? Әйтсәң дә фәкать көферлекләрен арттырачаклар.

44. Кыямәт вакытының ахыр чиге Аллаһуга хастыр.

45. Ий Мухәммәд г-м, син фәкать ул кыямәттән курыккан кешене куркытучысың.

46. Алар кыямәтне күргәндә гүя дөньяда бер дә тормаган кеби булырлар, мәгәр төшкә хәтле ярты көн яки төштән соң ярты көн торган кеби булырлар.

Татарча мәкам: Ән-Нәбә (Хәбәр) сүрәсе

Fri, 16 Jan 2026 00:00:00 +0300

78. Ән-Нәбә (Хәбәр) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Алар [кяферләр] бер-берләреннән нәрсә сорашалар?

2. [Терелү мәсьәләсе кебек] Бөек хәбәр турында.

3. Ул [шундый хәбәр] ки, алар аның хакында каршылыклы фикердә.

4. Юк! Алар [хакыйкатьне] беләчәкләр.

5. Тагын бер юк! [Терелү берничек тә инкяр ителә алмый]. Алар [сораган нәрсәләренең чынга ашканын ачыктан-ачык күргәч, аның хак булганын] беләчәкләр.

6. Без җирне бишек [кебек рәхәтләнеп урнашыла алган урын] итмәдекмени?

7. Тауларны да казыклар буларак.

8. Без сезне [ирле-хатынлы] парлар хәлендә яралттык.

9. Йокыгызны ял итү иттек.

10. Төнне Без [караңгылыгы белән һәрнәрсәне каплаган] бер пәрдә иттек.

11. Көндезне исә кәсеп итү вакыты иттек.

12. Өсләренә нык җиде [кат күк] бина иттек.

13. Балкып торган бер кандилне [кояшны] бар иттек.

14. [Җилләр тарафыннан] Суы чыгарылып сыгылганнардан [болытлардан] күп итеп түгелгән су иңдердек.

15. Аның ярдәмендә [туфрактан] орлыклар һәм үсемлекләр үстерик дип [иңдердек].

16. [Агачлары] Куе [булып үскән] бакчаларны да.

17. Һичшиксез, [яхшы белән начар һәм хак белән хаксыз арасында] аерма ясау көне – билгеләнгән бервакыт.

18. Ул көнне сурга өреләчәк, һәм сез [дөньяда буйсынган башлыкларыгыз белән бергә] төркем-төркем булып [мәхшәргә] киләчәксез.

19. Күк тә [фәрештәләр төшәр өчен ярылып] ачылачак һәм [ул көнне] капкалар булачак.

20. Таулар [җир йөзеннән кубып, һавада] хәрәкәткә киләчәкләр һәм рәшә булачаклар.

21. Һичшиксез, җәһәннәм – капкын.

22. Чиктән ашканнар өчен кайту урыны.

23. Алар анда чиксез заманнар буе калачаклар.

24. Анда ни салкынча һава, ни [сусауны баса торган] эчемлек татымаячаклар.

25. Бары [йөзләренә тидергән чакта тиреләрен өтеп алачак һәм эчкән чакларында эчәк-бавырларын өзгәләячәк дәрәҗәдә] кайнар су һәм [җәһәннәм әһеленең яраларыннан чыккан] эрен [эчәчәкләр].

26. [Дөньяда кылган начар гамәлләргә] Тиешле җәза буларак [бу газапларга дучар ителәчәкләр].

27. Чөнки алар [терелүгә ышанмаганнары өчен, кылган гамәлләре белән бәйле] хисапны көтмиләр иде.

28. Безнең аятьләребезне дә тулысынча ялган дип саныйлар иде.

29. Без бит һәрнәрсәне санап һәм [Ләүхелмәхфүзгә] язып куйдык.

30. [Җәһәннәмдә янган кяферләргә] «Алайса татыгыз [бу газапны]! Без сезгә газаптан башка бернәрсәне дә арттырмаячакбыз!» [дип әйтеләчәк].

31. Тәкъвалык ияләре өчен котылу бар.

32. Бакчалар һәм йөземнәр.

33. Яшь кызлар – яшьтәшләр.

34. Янә шәраб тулы касәләр.

35. Алар анда буш сүз дә, ялганлау да ишетмәячәкләр.

36. Синең Раббыңнан бер әҗер һәм бүләк буларак.

37. Күкләрнең, җирнең һәм аларның арасындагыларның Раббысы булган Рахманнан, алар Аңа дәшәргә көч җиткерә алмаячаклар.

38. Рухның һәм фәрештәләрнең бер саф хәлендә торасы көнне алар сөйли алмаячаклар. Фәкать Рахман рөхсәт биргәннәр генә [сөйли алачак], һәм ул дөресен сөйләячәк.

39. Ул Көн – хак. Кем [чиксез рәхмәткә ирешергә] тели, [итагатькә борылып] Раббысына кайту юлын табар.

40. [И, кяферләр!] Һичшиксез, Без сезне якын булган бер газап белән куркыттык [Кыямәт үлемнән башланганлыктан, бу газап бик якын]. Кеше ике кулы эшләгән [яхшы-яман һәр] нәрсәне күрәчәк, кяфер исә: «Аһ, мин [дөньяда] туфрак булса идем!» – диячәк көнне [газап чынга ашачак].

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/78-an-naba-xabar-surase

Габдулла Тукай Мигъраҗ

Thu, 15 Jan 2026 00:00:00 +0300

Стихотворение "Мирадж" Габдуллы Тукая

Ильнур Амирханов укый. Читает Ильнур Амирханов

Мигъраҗ

Ярты төн булган чагында, китте Мәккә ялтырап:
Нур тоташты җиргә күктән, иңде нурдан бер пырак.

Хәзрәти Җибрил бәшарәт әйләде, дип: «Йа Рәсүл,
Хак Тәгалә хәзрәте тәгъйинләде бу кич вөсул.

Мөнтәзыйрләр, ля мәкяннәр, бар мәляикләр сиңа,
Гарше әгъля килде, атлансаң, аягың астына».

Садрулды шул вакытта Хактан әмер: көн фәякүн!
Шундый изге йөк белән гаршулды күкләргә рәуан!

Дөньяда һәр нәрсә дә үз аслына бер әйләнә:
Ашты кодрәтлә сәмавәткә бу кич Коръән янә.

Бәхре вәхдәт асты-өсткә килде шунда, кайнады,
Бетте, мәхү улды зәмин, һәм дә замана калмады.

Калмады сурәт, бары тәбдил ителде мәгънәгә;
Әүрелеп мәгънәгә, дөнья сәҗдә кыйлды Мәүләгә.

Күрде Алланы пәйгамбәр, сәҗдә кыйлды, баш иде;
Ушбу җир булды бөтен мәсҗедләрең дә мәсҗеде.

Булды саф-саф, кыйлдылар сәҗдә мәляикләр бары;
Җәмгулып һәрбер нәби, Муса вә Гайса җаннары.

Булды заһир, белмәделәр җир йөзе мөнкирләре:
Монда габдият, гыйбадәтнең илаһи серләре.

Үтмәде керпек кагып та күз ачып йомган заман,
Мәккәгә иңде, фирашы җып-җылы ирде һаман.

Нә саташмак, нә гөман бу, нә хыял, нә төш иде, —
Бер илаһи вакыйга, могъҗиз вә серле эш иде.

Мигъраҗ — дини мәгънәдә: күккә ашу.
Пырак — җәннәттә фантастик ат.
Бәшарәт әйләде — шатлыклы хәбәр китерде.
Тәгъйинләде… вөсул — күрешү… билгеләде.
Мөнтәзыйр — көтеп торучы, өметләнүче, күзәтүче.
Ля мәкян — урыны билгеле булмаган.
Мәляикләр — фәрештәләр.
Гарше әгъля — күкнең иң югары катлавы.
Садрулды (садир улды) — барлыкка килде.
Көн фәякүн — бул дию белән үк булу.
Гаршулды күкләргә рәуан (гареш күкләргә рәван улды) — күкләргә күтәрелде.
Сәмавәт — күк.
Бәхре вәхдәт — берлек диңгезе (дөньяның бөтенлеге, бердәмлеге таркалу күз алдында тотыла).
Мәхү улды зәмин — җир бетте.
Тәбдил ителү — алмашыну.
Сәҗдә кыйлды Мәүлягә — Аллага баш иде.
Җәмгулып һәрбер нәби — барлык пәйгамбәрләр җыелып.
Булды заһир — барлыкка килде.
Мөнкир — ышанмаучы, танымаучы.
Габдият — табыну.
Фираш — урын, ятак.
Гөман — уйга килү.

(«Мигъраҗ».«Йолдыз»ның 1910 елгы 13 апрель (527 нче) санында «Г.Тукаев» имзасы белән басылган. «Йолдыз»дан алып «Шура» журналы үзенең 1910 елгы 9 нчы (1 май) санына урнаштырган. «Күңел җимешләре»нә кертелгән.

Текст «Күңел җимешләре»ннән (1911) алынган.

Коръәннең «Исра» (17 нче) сүрәсендә Мөхәммәдиең Мәккәдәге әл-Хәрам мәчетеннән Коддестәге әл-Акса мәчетенә Бурак исемле мифик хайванга атланып ясаган төнге хыялый сәяхәте һәм аннан яктылык баскычы буенча, Алла белән сөйләшү өчен, күккә ашкан төне — ләйләт әл-Мигъраҗ турында сөйләнә. Бу могъҗиз вакыйганы истә калдыру нияте белән мөселманнар рәҗәб аеның 27 нче көнендә мигъраҗ төнен искә алалар. Пәйгамбәрнең шушы сөйләгәннәре нигезендә фәрештәләрнең Мөхәммәдне Иерусалимдагы (Коддес) Сөләйман (Соломон) сарае кыясына менгерүләре турында риваять туган.

Г.Тукай бу шигырен Коръәннең шушы сүрәсеннән һәм риваятьләрдән файдаланып язган.

(Чыганак: Әсәрләр: 6 томда/Габдулла Тукай. – Академик басма. 2 т.: шигъри әсәрләр (1909–1913)/ төз., текст., иск. һәм аңл. әзерл. З.Р.Шәйхелисламов, Г.А.Хөснетдинова, Э.М.Галимҗанова, З.З.Рәмиев. – Казан: Татар. кит. нәшр., 2011. – 384 б.)).

https://milliard.tatar/news/migra-kicase-2026-kogda-nastupaet-miradz-noc-vozneseniya-i-kak-ee-provesti-8895

Татарча мәкам: Мөхәммәд сүрәсе

Wed, 14 Jan 2026 00:00:00 +0300

47. Мөхәммәд сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Кяфер булган һәм Аллаһның юлыннан йөз чөергәннәрнең гамәлләрен бушка чыгарды.

2. Иман китергән һәм изге гамәлләр кылган, Мөхәммәдкә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) иңдерелгәнгә ышанганнар, бу – Раббыларыннан [килгән] хак. Ул аларның начар эшләрен сөртте һәм [ике җиһанда да] хәлләрен төзәтте.

3. Бу [рәвешле кяферләрнең гамәленең бушка чыгарылып, мөэминнәрнең хәле төзәтелү] кяферләрнең ялганга ияргәннәре, иман китерүчеләрнең исә Раббыларыннан булган хакка ияргәннәре өчен [башкарыла]. Аллаһ кешеләргә [һәркемнең] кызыклы хәлләрен шушылай аңлата.

4. [Хакка ияргән белән ялганга тагылган бертигез булмаганга] Кяфер булган кешеләр белән [сугышта] очрашкан вакытта, башларын чабыгыз. Аларны [тагын бер кат хәрәкәткә күтәрелүләрен туктатырлык итеп] бастыргач, [әсирлек] бавын кысып бәйләгез. Шуннан соң [мөшрикләрнең көч югалтулары нәтиҗәсендә, алар белән] сугыш йөкләрен [һәм корал кебек кирәк-яракларын] төшергәнче, я шәфкать белән [эш итеп, җаннарын алмассыз], я фидия [алу белән аларны җибәрерсез]. Шушылай [итегез]! Аллаһ теләгән булса, [сезне сугыш кебек авырлыкларга кертмичә, зилзиләләр кебек афәтләр белән] алардан үч алыр иде, ләкин берәүләрегезне икенчеләрегез белән сынау өчен [кяферләргә каршы җиһадны әмер итте]. Ул [Раббыгыз] Аллаһ юлында үтерелгәннәрнең гамәлләрен юкка чыгармаячак.

5. Ул аларны һидаять итәчәк һәм аларның [Ахирәттәге] хәлләрен төзек итәчәк.

6. Һәм аларны Үзе таныткан җәннәткә кертәчәк.

7. И, иман китерүчеләр! Сез Аллаһка [Аның диненә, пәйгамбәренә һәм китабына] ярдәм итсәгез, Ул да [дошманнарыгызга каршы] сезгә ярдәм итәчәк һәм [сугыш кырында да, Ислам юлында да] аяк табаннарыгызны нык итәчәк.

8. Әмма кяферләргә – һәлак булу. Һәм Ул аларның гамәлләрен бушка чыгарды.

9. Бу – аларның Аллаһ иңдергән [дөп-дөрес] нәрсәне ошатмаганнары өчен [булды]. Шул сәбәпле, Ул аларның гамәлләрен юкка чыгарды.

10. Алар һич җирдә йөрмәделәрме, үзләреннән алда [һәлакәткә дучар] булган [инкяр итүче] кешеләрнең [фаҗигале] ахырлары нинди икәнлеген күрмәделәрме? Аллаһ аларны һәлак итте. [Аларның юлын тоткан] Бу кяферләр өчен дә аларныкына охшаш нәрсә [булган куркыныч газаплар] бар.

11. Бу – Аллаһның иман китергән кешеләрнең Яклаучысы булганы өчен. Кяферләр, һичшиксез, аларның Яклаучылары юк.

12. Һичшиксез, иман [шартларына шиксез иман] китергәннәрне һәм [намаз, ураза, хаҗ, зәкят кебек] изге гамәлләр кылучыларны [сарайлары һәм агачлары] асларыннан елгалар агып торган җәннәтләргә кертәчәк. Кяферләр исә [бары тик тагын берничә көн гади дөньядан] файдаланалар һәм терлекләр ашаган кебек [уйламыйча] ашыйлар. Аларның сыеныр урыны – Ут.

13. [Расүлем!] Ул сине куган [Мәккә] шәһәреңнән көч ягыннан куәтлерәк ничәмә-ничә мәмләкәт [халкы] бар иде ки, Без аларны һәлак иттек. Аларга [бернинди] ярдәмче дә булмады.

14. Раббысыннан [җибәрелгән Коръән кебек] ап-ачык дәлилгә нигезләнгән [Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) кебек бер] кеше начарлыгы бизәп күрсәтелгән һәм [бернинди дәлилгә нигезләнмичә] начар теләкләренә ияргән [мөшрик] кеше кебекмени?

15. [Әмерләрне тотып, тыелганнардан тыелучы] Тәкъвалык ияләренә вәгъдә ителгән җәннәтнең сыйфаты [шушы] ки, анда тәме һәм исе үзгәрмәгән су елгалары, тәме үзгәрмәгән сөт елгалары һәм [дөнья шәраблары кебек] эчүчеләр өчен [башны авырттырмаган һәм исертеп бик күп афәтләргә сәбәп бирмәгән] ләззәтле шәраб елгалары, һәм [балавыз һәм төрле чит нәрсәләрдән] арындырылган бал елгалары бар. Алар өчен анда җимешләрнең һәр төре бар. Янә [гөнаһларын ишетеп, оялудан ләззәтләре бозылмасын өчен] Раббыларыннан мәгъфирәт [бар]. [Шушындый җәннәттә мәңге калачак кеше] Ут эчендә мәңге калачак һәм эчәк-бавырларны өзгәли торган кайнар су эчерелгән [инкяр итүче] кеше кебекме соң?

16. [Расүлем!] Алар [синең мәҗлесеңә катнашканнар] арасында [монафикъ булган һәм синең сүзләреңне җитдигә алмыйча] сине тыңлаучылар бар. Синең яныңнан чыккач, гыйлем бирелгән кешеләргә [мыскыллы бер шәкелдә]: «Бая ул нәрсә диде?» – диярләр. Алар – Аллаһ йөрәкләренә мөһер суккан һәм [хәерле бернәрсәгә дә юнәлмичә, һәрвакыт] начар теләкләренә генә ияргән кешеләр.

17. Әмма туры юлдан киткәннәргә Ул һидаятьләрен арттыра һәм аларга тәкъвалыкларын бирә.

18. Алар [кяферләр] үзләренә һич көтмәгәндә киләчәк Сәгатьтән башка нәрсә көтәләрме әллә? Аның [кече] билгеләре инде [мәйданга] килде бит. Әмма ул [Кыямәт] аларга килгәннән соң, үгет алулары нигә кирәк?

19. [Расүлем!] Бел, Аллаһтан башка һичбер илаһ юк! Син үз гөнаһың өчен дә, иман китергән ирләр һәм иман китергән хатыннар өчен дә ярлыкау сора. Аллаһ [дөньяда] йөргән җирегезне дә, [Ахирәттә] сыеныр урыныгызны да белә[2].

20. Иман китерүчеләр [күбрәк савапка ирешү теләге белән җиһадка чыгасылары килеп]: «[Җиһадны әмер иткән] Бер сүрә иңдерелсә иде!» – диләр. Әмма мәгънәсе ачык [итеп билгеле булган, төрлечәрәк аңлату ихтималы булмаган] бер сүрә иңдерелеп, анда [кяферләр белән] сугыш турында әйтелгәч, күңелләрендә [иман зәгыйфьлеге кебек] бер төр чир булган кешеләр, үлем [аларны куркыту] сәбәпле, һуштан язган кеше кебек сиңа карап торганнарын күрәсең. Алар өчен иң яхшысы.

21. [Җиһад әмер ителгән чакта] Итагать итү һәм [әмер тотуны белдергән] күркәм сүз [әйтү үзләре өчен үк иң яхшы юл булачак]. Эш хәл ителгәч [монафикълар һәрвакыт каршы килде һәм элек биргән сүзләрен боздылар], [әмма] Аллаһка [биргән сүздә] тугрылык күрсәтсәләр, бу үзләре өчен яхшырак булыр иде.

22. [И, монафикълар!] Бәлки, сез [Исламнан] йөз чөерсәгез, җирдә бозыклык чыгарырсыз һәм туганлык җепләрен өзәрсез.

23. Бу – Аллаһ ләгънәт иткән кешеләр. Ул аларны [хакны ишетмәслек] саңгырау итте һәм күзләрен [хакыйкатьне күрмәслек] сукыр итте.

24. Алар Коръән турында һич уйламыйлармы [моның кадәр нәсыйхәтләргә карамастан, шундый хәлгә төшәләр]? Әллә [каты һәм надан] йөрәкләрендә йозаклар бармы?

25. Һичшиксез, һидаять белдерелгәннән соң артларына борылган ул [монафикъ] кешеләргә шайтан [олы гөнаһларны эшләүне] бизәп күрсәтте һәм [вәсвәсәләр белән] аларны [озак яшәячәкләр дип] өметләндерде.

26. [Аларның] Бу [шәкелдә диннән кайтулары] аларның Аллаһ иңдергән нәрсәне [хак булганын белә торып, көнчелекләре сәбәпле аны] ошатмаган [Курайза һәм Надыйр кабиләләрендәге яһүди] кешеләргә: «[Мөхәммәдкә каршы берләшү кебек] Кайбер эшләрдә без сезгә буйсыначакбыз», – дигәннәре өчен [булды]. Аллаһ исә аларның [бу сүзне яһүдиләргә] яшергән нәрсәләрен [бик яхшы] белә[3].

27. Мәгәр [Газраил [галәйһиссәлам] һәм ярдәмчеләре булган] фәрештәләр аларны, [тимер камчылар белән] йөзләренә һәм аркаларына суга-суга, вафат иттергән вакытта [хәлләре] ничек булачак?

28. Бу [куркыныч үлем] аларның [көферлек һәм гөнаһ кебек] Аллаһның ачуын китергән нәрсәләргә ияргәннәре һәм Аның ризалыгын [казандырачак иманны] ошатмаулары өчен [килде]. Шул сәбәпле, ул аларның гамәлләрен бушка чыгарды.

29. Әллә йөрәкләрендә [монафикълык һәм шикләнүчәнлек кебек] бер чир булган кешеләр Аллаһ аларның [мөселманнарга карата саклаган] нәфрәтләрен тышка чыгармас дип санадылармы?

30. Әгәр теләсәк, Без сиңа аларны күрсәтер идек тә, син аларны тамгаларыннан таныр идең. Әмма син аларны [сөйләгән чакларында тел төпләреннән һәм] сөйләү рәвешләреннән таныячаксың. Аллаһ сезнең гамәлләрегезне белә. [Ниятләрегезгә һәм максатларыгызга карап, Кыямәттә әҗерен дә бирәчәк].

31. Без сезне [җиһад кебек мәшәкатьле тәкъдимнәр белән] сынаячакбыз. Ниһаять арагыздан җиһад кылучыларны һәм сабыр итүчеләрне беләчәкбез һәм сезнең хәбәрләрегезне [күркәм һәм яманын, иманыгызда һәм мөэминнәр белән дуслыгыгызда самимият дәрәҗәгезне] ачып салачакбыз.

32. Һичшиксез, [Курайза һәм Надыйр кабиләләреннән яһүди] кяферләр [кешеләрне] Аллаһның юлыннан яздырдылар һәм [могҗизаларын күреп] һидаять үзләренә белдерелгәннән соң Расүлгә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) каршы килгәннәр берни белән дә Аллаһка [һәм пәйгамбәренә дә] зарар итмәсләр. Ул исә аларның [үз диннәрендә савап өмет итеп кылган яхшы] гамәлләрен бушка чыгарачак.

33. И, иман китерүчеләр! Аллаһка итагать итегез, Расүлгә (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) итагать итегез [һәр икесенең дә әмерләрен тотыгыз, тыйганнарыннан тыелыгыз] һәм гамәлләрегезне бушка чыгармагыз.

34. Һичшиксез, кяфер булган һәм Аллаһның юлыннан йөз чөергән, шуннан соң кяфер буларак [Бәдердә] үлгәннәр. Аллаһ аларны ярлыкамаячак.

35. [И, мөэминнәр! Аллаһы Тәгаләнең кяферләрне ике җиһанда да хур итәчәген аңлагансыз икән] Йомшаклык күрсәтмәгез һәм [аларны] солыхка чакырмагыз. Сез бит өстен кемсәләр. Аллаһ сезнең белән бергә, һәм Ул сезнең гамәлләрегезне киметмәячәк.

36. Дөнья тормышы уен һәм күңел ачу гына. Әгәр иман китерсәгез һәм [харамнардан] саклансагыз, Ул сезгә савапларыгызны бирәчәк һәм сездән малларыгызны сорамаячак.

37. Әгәр сездән аларны [малның барысын] сорар булса һәм кыстаса, [малга хирыслыгыгыз сәбәпле] саранлык күрсәтәсез. Шушылай Ул сезнең [Расүлуллаһка (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) карата] нәфрәтегезне ачып сала.

38. Сез шундый кешеләр ки, сезне Аллаһ юлында сарыф итүегезгә дәгъват итәләр. Әмма арагызда саранлык күрсәткән кешеләр бар. Кем дә кем саранланса [һәм Аллаһы Тәгалә әмер иткән юлда сарыф итәсен киметсә], ул үзенә карата гына саранлык күрсәтә. Аллаһ – Бай, сез – фәкыйрьләр. Әгәр дә [әмерләрне тотудан] йөз чөерсәгез, сезнең урынга сездән башка бер кавем китерер, алар сезнең кебек [иман һәм тәкъвалыктан ерак] кешеләр булмаслар.

[1] Ибне Габбастан (радыйаллаһу ганһүмә) риваять ителгәнчә, 13 нче аяте кәримә Мәккәи Мөкәррәмәдә иңгән.

[2] Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) гөнаһсыз бер кеше булганы өчен, мондагы истигъфар әмере аңа тиеш булган түбәнчелек, булганына канәгатьлек һәм кимчелекне тануга киная буларак бәяләнергә тиеш (Алуси).

[3] Бу аяте кәримәләр бер төркем монафикълар хакында иңгән. Алар башта мөселман булганнар, соңыннан исә күңелләренә нифак кергән. «Хәшер» сүрәсенең 11 нче аяте кәримәсендә аларның кяфер булган әһле китап кардәшләренә: «Әгәр дә сезне сөрсәләр, без дә сезнең белән бергә китәчәкбез, сезгә каршы беркемгә дә иярмәячәкбез һәм сезнең белән сугыш ачылса, һичшиксез, сезгә ярдәм итәчәкбез», – дип әйткәннәре хәбәр ителгән.

Татарча мәкам: Әл-Мутаффифин (Киметеп үлчәүчеләр) сүрәсе

Mon, 12 Jan 2026 00:00:00 +0300

83. Әл-Мутаффифин (Киметеп үлчәүчеләр) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Киметеп үлчәүчеләргә ни үкенеч!

2. Алар [үзләре өчен] кешеләрдән үлчәткән вакытларында, тулысынча алалар.

3. Ләкин аларга үлчәгәндә яки [бизмәнгә салып үлчи торган нәрсәләрнең] авырлыгын билгеләгәндә, киметәләр.

4. Алар терелтеләчәк дип уйламыйлармы?

5. Бөек көн өчен.

6. Бөтен кешеләрнең галәмнәр Раббысы [булган Аллаһы Тәгаләнең хөкеме һәм җәзасы] өчен [каберләреннән] кубарылган көнне [күз уңында тотам].

7. Юк! [Терелүдән һәм хисаптан шулкадәр гафил булмагыз!] Һичшиксез, [тартынмыйча гөнаһ эшләгән] гөнаһлыларның [кылган начар гамәлләре теркәлгән] китабы – Сиҗҗинә.

8. Сиҗҗиннең ни икәнен син каян белә аласың?

9. Язуы ачык булган бер китап.

10. Ялганда гаепләүчеләргә ул көнне ни үкенеч!

11. Алар Җәза көнен ялган дип саныйлар.

12. Аны чиктән ашкан һәм гөнаһ кылганнар гына ялган дип саный.

13. [Ул Җәза көнен белдергән Коръәнне ялган дип санаган кеше хактан шулкадәр йөз чөергән ки] Аңа Безнең аятьләребез укылган чакта, ул: «Әүвәлгеләрнең [уйлап чыгарып] язган хикәяләре генә», – дип әйтә.

14. Юк! [Бу бозык бәндәнең сүзе һич дөрес түгел!] Кылган [начар] нәрсәләре [һәм рәттән эшләгән гөнаһлары] аларның йөрәкләрен [мәгънәви бер] тутык белән каплаган.

15. Юк! [Йөрәкне каплап ала торган мондый гамәлләрне ташлагыз!] Һичшиксез, ул [мөэминнәр Аллаһы Тәгаләне күрәчәк] көнне Раббыларыннан пәрдәләнерләр.

16. Шуннан соң алар Утка керәчәкләр [һәм аның чыдап булмаслык эссесенә түзәргә мәҗбүр ителәчәкләр].

17. Шуннан соң: «Сез [дөньяда чакта] ялган дип санаган нәрсә менә бу!» – дип әйтеләчәк.

18. Юк! Һичшиксез, изгеләрнең [кылган яхшы гамәлләре теркәлгән] китабы – Гыйльлийүнә.

19. Гыйльлийүннең ни икәнен син каян белә аласың? [Аның нәрсәлеген беркем дә белми бит, Мин генә беләм, менә Мин сиңа белдерәмен].

20. Язуы ачык булган бер китап.

21. [Аллаһы Тәгаләгә бик] Якынайтылганнар аның янында.

22. Һичшиксез, изге коллар нигъмәт эчендәләр.

23. [Кыйммәтле пәрдәләр белән капланган гөмбәзләр астындагы] Ятакларда [үзләре теләгән җәннәт манзараларына] караячаклар.

24. Син аларның йөзендә нигъмәтләнү балкышын күрерсең.

25. Аларга тамгалы шәраб эчерәчәкләр.

26. [Дөнья шәраблары балчык кебек нәрсәләр белән тамгаланса] Аның тамгасы – миск. Омтылучылар [гыйбадәтләргә ашыгып] моңа омтылсын.

27. Аңа Тәснимнәм [эчемлек] кушылган.

28. Ул [Тәсним исә] – чишмә, аңардан [Аллаһы Тәгаләгә] якынайтылганнар эчәчәк.

29. Гөнаһ кылганнар иман китергәннәрдән көлделәр.

30. Алар [мөселманнар] яннарыннан узганда, болар [кяферләр] бер-берсенә күз кысышалар иде.

31. [Кяферләр мәҗлесләрдән] Гаиләләренә кайтканда, [мөэминнәргә кылган мыскыллаулары сәбәпле] ләззәтләнеп кайталар иде.

32. Аларны күргән чакларында исә: «Һичшиксез, болар – [мөселманнар, Мөхәммәднең хәйләсенә эләгеп, Ахирәтне көтә-көтә, булган ләззәтләрне калдырып] адашкан кешеләр!» – дияләр иде.

33. Әмма алар [мөселманнарның ни эшләгәннәрен күзәтеп йөрергә] сакчылар итеп аларга җибәрелмәгәннәр иде.

34. [Дөньяда мөшрикләр мөэминнәрдән көлгәннәре кебек] Ул көндә иман китерүчеләр кяферләрдән көләчәкләр.

35. [Кыйммәтле пәрдәләр белән капланган гөмбәзләр астындагы] Ятакларда [үзләренең җәннәттәге нигъмәтләренә] караячаклар.

36. [Мөэминнәрдән мыскыл итеп көлгән] Кяферләр [дөньяда] кылганнарының җәзасын алдылармы?

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/83-al-mutaffifin-kimetep-ulcaucelar-surase

Татарча мәкам: Тәкәсүр сүрәсе

Fri, 09 Jan 2026 00:00:00 +0300

Тәкәсүр сүрәсе
Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим
1. Әлһәкүмүт-тәкәсүр.
2. Хәттә зүртүмүл-мәкабир.
3. Кәллә сәүфә тәгләмүүн.
4. Сүммә кәллә сәүфә тәгләмүүн
5. Кәллә ләү тәгләмүүнә гильмәль-йәкыйн.
6. Ләтәраүүннәль-җәхиим.
7. Сүммә ләтәраүүннәһә гәйнәль-йәкыйн.
8. Сүммә ләтүс -әлүннә йәүмә -изин гәнин-нәгиим.

Тәкәсур сүрәсе татарча
1. Бер – берегез алдында (байлыклар, балалар, дәрәҗә белән) мактанышу Сезне (Аллаһка гыйбәдәт кылудан) читләштерде:
2. Зиратка барганчыга хәтле
3. Юк (ахиратне онытып дөнья куудан туктагыз). Сез (дөньга алданып яшәгәнегезне) беләчәксез
4. Соңыннан, юк (ахиратне онытып дөнья куудан туктагыз) сез (дөньга алданып яшәгәнегезне) беләчәксез
5. Юк, (ахиратне онытып дөнья куудан туктагыз). Әгәр дә сез чыннанда (дөньяга алданып яшәүнең ахыргы нәтиҗәсен) белсәгез, (дөнья сезне Аллаһтан читләштермәс иде)
6. Ант итәм. Сез чыннанда җәһәннәмне күрәчәксез.
7. Соңыннан сез аны (Кыямәт көнен) үз күзләрегез белән күрәчәксез
8. Соңыннан ант итәм. Сез ул көнне нигъмәтләр турында соралачаксыз

Татарча мәкам: Әт-Тарик (Төнге юлчы) сүрәсе

Sun, 04 Jan 2026 00:00:00 +0300

86. Әт-Тарик (Төнге юлчы) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Күк һәм төнге юлчы белән ант итәмен!

2. Төнге юлчының ни икәнен син каян белә аласың?

3. [Ул – яктысы белән караңгылыкны] Тишеп үтә торган йолдыз.

4. Янында [гамәлләрен күзәтеп торган] сакчы булмаган бер генә җан да юк. [Кеше янында аның кылган бар эшен язып баручы һәм аны тәкъдирендә булмаган хәвеф-хәтәрдән саклаучы төрле фәрештәләр бар].

5. Кеше нәрсәдән яралтылганлыгына карасын.

6. Ул атылып чыккан судан яралтылды.

7. Ул [су атаның] бил сөяге белән [ананың] күкрәк сөякләре арасыннан чыга.

8. Һичшиксез, Ул [Аллаһы Тәгалә] аны [юктан бар итүеннән соң, үтереп, туфрак иткәннән соң, кабат җанын тәненә] кайтарырга [көче җиткән] Кодрәтле.

9. Серләр ачыласы көнне [Раббысы аны терелтәчәк].

10. Аның ни көче, ни ярдәмчесе юк.

11. [Ел саен бер үк фасылларда яңгырлар] Кайтару иясе булган күк белән ант итәмен!

12. [Үләннәр, агачлар белән] Ярылган җир белән ант итәмен!

13. Һичшиксез, бу – [Коръәни Кәрим хак белән хаксызлыкны] аерган бер сүз.

14. Ул һич шаярту түгел.

15. Һичшиксез, алар [Коръәннең нурын сүндерү мәсьәләсендә] хәйлә коралар.

16. Мин дә [аларны әкрен-әкрен газапка таба тартып] моның өчен җавап бирәчәкмен.

17. [Расүлем!] Син кяферләргә мөмкинлек бир, аларны [җәзалауны] бераз кичектер.

Татарча мәкам: Әт-Тин (Инҗир) сүрәсе

Fri, 02 Jan 2026 00:00:00 +0300

95. Әт-Тин (Инҗир) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Бихисап файдалары булган] Инҗир һәм зәйтүн белән ант итәмен!

2. Һәм [Мусаның [галәйһиссәлам] Аллаһы Тәгалә белән сөйләшү урыны булган мөбәрәк] Синадагы Тур [тавы] белән [ант итәмен]!

3. Һәм шушы имин шәһәр [булган Мәккәи Мөкәррәмә] белән [ант итәмен]!

4. Без кешене иң күркәм сурәттә яралттык.

5. Шуннан соң [бу шәкелдә күркәм яратылыш нигъмәтенә шөкер итмәгәне өчен] аны [җәһәннәм әһеленнән итеп, күрер күзгә] түбәннәрнең иң түбәне булганга кайтардык.

6. Бары иман [шартларының барысына да шиксез иман] иткән һәм [намаз, ураза, хаҗ, зәкят кебек] изге гамәлләр кылучылар булмасалар гына. Аларга исәпсез әҗер бар.

7. [И, кяфер кеше!] Моннан соң нәрсә сине [Ахирәттәге] Җәза көнен ялган дип саната ала?

8. Хөкем бирүчеләрнең иң дөрес хөкем биргәне Аллаһ түгелме? [Эш болай икән, Кыямәт көнендә коллар арасында тиешле хөкемне Ул бирәчәк].

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире

"Риваять" группасы: Көзе Көрпеш белән Баян Сылу

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0300

Фрагмент средневековой татарской композиции "Көзе Көрпеш белән Баян Сылу" исполненной тюрко-татарской этно-группой "Риваять" в музее-заповеднике "Иске-Казан"

Татарча мәкам: Әл-Фәҗр (Таң) сүрәсе

Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 +0300

89. Әл-Фәҗр (Таң) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Иртән агарып килгән] Таң белән ант итәмен!

2. [Зөлхиҗҗәнең башындагы] Ун төн белән дә [ант итәмен]!

3. Җөп һәм так белән дә [ант итәмен]!

4. Һәм үтеп барган төн белән [ант итәмен]!

5. Акыл иясе булганнар өчен бу антлар җитәрлек түгелме?

6. [Расүлем!] Күрмәдеңме, Раббың [Һудның [галәйһиссәлам] инкяр итүче кавеме булган] гадне нишләтте.

7. [Биек-биек биналарда] Баганаларга ия [мәһабәт биналарның хуҗасы булган халык] Ирәмне.

8. Шәһәрләрдә аларга [көчтә һәм зурлыкта] тиң [бер халык та] яралтылмаган иде[1].

9. [Шам тирәсендәге Кура дигән] Үзәнлектә кыяларны уйган [бозык] сәмудне [Раббың нишләткәнен күрмәдеңме]?

10. [Гаскәренең күплеге сәбәпле сансыз чатырларга] Казыкларга ия [булган, җәфалыйсы кешеләрне кул һәм аякларыннан казыкка бәйләгән] фиргавенне дә.

11. Алар шәһәрләрдә [бозыклык кылуда] чиктән ашканнар иде.

12. Анда бозыклык [көферлек һәм золым] арттырдылар.

13. Шул сәбәпле, Раббың аларга [төрле-төрле] газаплар [яудырып] койды.

14. Һичшиксез, синең Раббың [урыннан пакь булган хәлдә, колларының гамәлләрен] яшерен күзәтеп тора.

15. Әмма [кяфер] кеше [Раббысының күзәтүе астында булуын һич уйламыйча] Раббысы аны сынап [күп мал биреп] хөрмәтләгән һәм нигъмәт биргән чакта [шөкер итәсе урында масаеп һәм Аллаһның нигъмәтен дөнья малының күплегендә күреп] «Раббым миңа хөрмәт күрсәтте [чөнки мин моңа лаекмын]!» – дип әйтә.

16. Әмма аны сынап ризыгын тарайткан чакта: «Раббым мине хур итте!» – дип әйтә.

17. Юк! Сез ятимгә хөрмәт күрсәтмисез [һәм аңа мирастан өлеш чыгармыйсыз].

18. Бер-берегезне мескенне ашатырга өндәмисез.

19. [Хәләл-харам димичә, мал җыеп] Комсызланып, мирасны ашыйсыз.

20. Малны чиксез яратасыз.

21. Юк! [Бу гамәлләрегез бер дә яхшы түгел!] Җир тузанга әйләнгәч [һәм өстендә калкып торган берни дә калмагач].

22. Раббың ирадәсе һәм [һәр кат күктәге] фәрештәләр саф-саф [тезелгән] хәлдә [мәхшәргә] килгәч.

23. Шул көнне җәһәннәм [һәрбереннән җитмеш мең фәрештә тоткан җитмеш мең тезген белән тартып] китерелер. Ул көнне кеше [дөньяда кылган гөнаһларын] хәтерләячәк. Әмма ул хәтерләү аңа нигә кирәк?

24. Ул: «Аһ, мин бу [мәңгелек] тормышым өчен [дөньяда изге гамәлләр белән] әзерләнсә идем!» – диячәк.

25. Ул көнне Ул җәзаландырган кебек беркем дә [беркемне] җәзага дучар итә алмаячак.

26. Һәм Ул салган кебек беркем дә [беркемгә] богау сала алмаячак.

27. [Аллаһы Тәгалә хисап тәмамланган вакытта мөэмин колларына әйтәчәк] И, [Мине искә алып, башка бернигә дә ихтыяҗ тоймаган] тынычланган нәфес!

28. [Нигъмәтләрдән] Разый булган һәм [Раббың хозурында гамәлләре кабул ителерлек булып] разыйлык алган буларак Раббыңа кайт!

29. Кер [изге] колларым арасына!

30. Кер җәннәтемә!»

[1] Риваятьтән күренгәнчә, Гаднең Шәддад һәм Шәдид исемле ике улы булган, алар залимнәрчә хакимлек иткәннәр. Шәдиднең үлеменнән соң дөнья хөкемдарлыгы Шәддадка калган. Ул җәннәт турында ишеткәч: «Мин дә шундый бер урын ясаячакмын!» – дип, Гадән сахраларының берсендә өч йөз елда шундый бер зур шәһәр төзеткән ки, манаралары – алтыннан һәм көмештән, колонналары – зөбәрҗәттән һәм якуттан, эчендә төрле-төрле агачлар һәм елгалар булган. Шәһәр төзелеп беткәч, Шәддад мәмләкәтенең халкы белән бергә анда барырга дип юлга чыккан, бер көн һәм бер төнлек юлны узгач, Аллаһы Тәгалә күктән җибәргән көчле тавыш белән барысы бергә һәлак булганнар (Нәсәфи, Бәйдави, Хазин).

Татарча мәкам: Әл-Фил (Фил) сүрәсе

Mon, 29 Dec 2025 00:00:00 +0300

105. Әл-Фил (Фил) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Расүлем!] Раббыңның фил ияләренә ни кылганын күрмәдеңме?

2. Ул аларның [Кәгъбәне җимерү] хәйләсен бушка чыгармадымы?

3. Аларның өсләренә көтү-көтү кошлар җибәрмәдеме?

4. Алар [кошлар] аларга яндырылган балчыктан ташлар аталар иде.

5. Ул [Аллаһы Тәгалә] аларны [бөҗәкләр тарафыннан] ашалып беткән иген яфраклары кебек итте.[1]

[1] Йәмән хөкемдары Әбрәһә Сангада бер потханә төзеткән һәм Мәккәгә йөргән хаҗиларны шуңа хаҗ кылдырмакчы булган. Кинанә кабиләсеннән бер кеше шул чиркәү эченә кереп, анда ут төртеп янгын чыгарган. Моңа бик ачуы чыккан Әбрәһә фил гаскәре белән Мәккәгә таба юлга чыккан. Бу вакыйга Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) тууына илле көн кала мәйданга килгән, һәм аның киләчәгенә бер ишарә дә булган. Аллаһы Тәгалә, бу сүрәдә белдергәнчә, Әбрәһәне бөтен гаскәре белән һәлак иткән.

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/105-al-fil-fil-surase

Татарча мәкам: Һүмәзә сүрәсе

Fri, 26 Dec 2025 00:00:00 +0300

Һүмәзә сүрәсе – татар хәрефләре белән язылышы, мәгънәсе

Татарча мәкам:

Главная / Коръән сүрәләре
Һүмәзә сүрәсе – татар хәрефләре белән язылышы, мәгънәсе
09 ноября 2021 (обновлено 24.05.2025) · На чтение: 5 минКомментарии: 0

Һүмәзә сүрәсе – Изге Коръәндә 104 нче булып килә, 30 нчы җүздә урнашкан. Мәккә чорында иңгән сүрәләрнең берсе. 9 аятьтән тора.

Һүмәзә сүрәсенең гарәпчә язылышы
وَيۡلٞ لِّكُلِّ هُمَزَةٖ لُّمَزَةٍ ١
ٱلَّذِي جَمَعَ مَالٗا وَعَدَّدَهُۥ ٢
يَحۡسَبُ أَنَّ مَالَهُۥٓ أَخۡلَدَهُۥ ٣
كَلَّاۖ لَيُنۢبَذَنَّ فِي ٱلۡحُطَمَةِ ٤
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلۡحُطَمَةُ ٥
نَارُ ٱللَّهِ ٱلۡمُوقَدَةُ ٦
ٱلَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى ٱلۡأَفۡـِٔدَةِ ٧
إِنَّهَا عَلَيۡهِم مُّؤۡصَدَةٞ ٨
فِي عَمَدٖ مُّمَدَّدَةِۭ ٩

Һүмәзә сүрәсе – татарча язылышы
БИСМИЛЛӘҺИР-РАХМАНИР-РАХИМ

ҮӘЙЛҮЛ-ЛИКҮЛЛИ ҺУМӘЗӘТИЛ-ЛҮМӘЗӘҺ
ӘЛЛӘҘИИ ҖӘМӘҒӘ МӘӘЛӘҮ-ҮӘ ҒӘДДӘДӘҺ
ЙӘХСӘБҮ ӘННӘ МӘӘЛӘҺҮ ӘХЛӘДӘҺ
КӘЛЛӘӘ ЛӘЙҮМ-БӘҘӘННӘ ФИЛ-ХУТАМӘҺ
ҮӘ МӘӘ ӘДРААКӘ МӘЛ-ХУТАМӘҺ
НӘӘРУ-ЛЛАҺИЛ-МҮҮҠАДӘҺ
ӘЛЛӘТИИ ТӘТТАЛИҮУ ҒАЛӘЛ ӘФ’ИДӘҺ
ИННӘҺӘӘ ҒӘЛӘЙҺИМ МҮЬСАДӘҺ
ФИИ ҒӘМӘДИМ-МҮМӘДДӘДӘҺ
Аудиоплеер

00:00
00:00

Используйте клавиши вверх/вниз, чтобы увеличить или уменьшить громкость.
Аудиоязманы тыңлап, сүзләрен дөрес итеп әйтеп укырга өйрәнегез.

Татарча мәгънәсе
Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән

Кеше артыннан яманлаучы һәм йөзгә карап мыскыл итүче һәркемгә үкенеч!
Ул күп мал җыйган һәм шуны кат-кат саный.
Ул малы аны дөньяда мәңге яшәтәчәк дип саный.
Юк! Ул Хутәмәгә ыргытылачак.
Хутәмәнең ни икәнен син беләсеңме?
Ул Аллаһның кабызган җәһәннәм уты.
Ул йөрәкләргә кадәр үтәчәк.
Һичшиксез, ул (ут, эченә һич һава кермәслек һәм аннан бер тавыш чыкмаслык шәкелдә) аларның өсләрендә булачак.
Сузылган баганалар эчендә (куллары һәм аяклары зынҗыр һәм богаулар белән кат-кат богауланачак).
Сүрә хакында кыскача мәгълүмат
Хумэзэ дигән сүз – яла ягучы, яманлаучы, мыскыллаучы кебек мәгънәгә ия. Сүрәнең исеме беренче аятьтә килгән шушы сүздән алынган. Бу аятьтә, Аллаһ Тәгалә төрле яла ягучы, кеше рәнҗетүчеләргә үкенеч, кайгы булачак дип кисәтә.

Хумэзэ сурэсенең иңү сәбәпләре хакында мондый аңлатмалар бар:

Кайбер Ислам галимнәре әлеге сүрәнең иңүенә Әхнәс ибне Шүрәк сәбәпче булган дип саныйлар. Ул кешеләрне рәнҗетеп, яла ягып, әшәкелек кылучы булган. Бигрәк тә Мөхәммәд пәйгамбәрне (аңа Аллаһның сәламе вә салаваты булсын) төрлечә яманлаган.

Шулай ук кайбер галимнәр, бу сүрә Вәлид ибне Мөгир һәм Гөбәй ибне Хәләф кебек әшәке бәндәләргә карата иңгән дип тә әйтә.

Ләкин бу сүрәдәге кисәтү, югарыда китерелгән кәферләр өчен генә түгел. Әлеге сүрә бөтен яла ягучы, гайбәтче, кеше рәнҗетүчеләрне кисәтә. Әгәр алар кылган яманлыклары өчен үкенеп тәүбә итмәсәләр, аларның урыны Хутәмә дип аталган җәһәннәмдә булачак.

Шуңа күрә мондый яманлыклар кылудан сакланырга кирәк, ахираттә дә, бу дөньяда да үкенечкә калмас өчен.

Источник: https://igelek.ru/humeze-surese-tatar

Татарча мәкам: Габәсә (Йөзен чытты) сүрәсе

Wed, 24 Dec 2025 00:00:00 +0300

80. Габәсә (Йөзен чытты) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) Йөз чытты һәм читкә борылды.

2. Янына сукыр килде дип.

3. [Расүлем!] Син каян белә аласың? Бәлки, ул [синең вәгазең аркасында бөтен гөнаһлардан] арыныр иде.

4. Яки үгет алыр, һәм үгет аңа файда бирер иде.

5. Яки [бай булуы сәбәпле] үзен [Аллаһтан һәм иманнан] ихтыяҗсыз дип санаган [кеше].

6. Син аңа юнәләсең [һәм әһәмият бирәсең].

7. Югыйсә аның [Исламга кермичә] арынмавында синең өстеңдә [җавап тотарлык] бернәрсә дә юк.

8. Әмма ашкынып сиңа килгән кеше.

9. [Аллаһтан һәм кяферләрнең җәфалауларыннан, юлда абынудан] Курыккан хәлдә.

10. Син аны игътибарсыз калдырасың [иманга килмәячәк берәүгә вәгазьләр сөйләп, вакытыңны бушка уздырасың].[1]

11. [Расүлем!] Юк! [Артык беркайчан да болай итмә!] Һичшиксез, бу – [укылган сүрә – зур бер] үгет.

12. Теләгән кеше [фикерләп] үгет алыр!

13. [Ул Коръән Аллаһтан изге ителгән һәм Ләүхелмәхфүздән алынган] Кадерле сәхифәләрдә [теркәлгән].

14. Күтәрелгән һәм [Аллаһның сүзеннән башка һәрнәрсәдән] пакь кылынган.

15. Кятипләрнең [язучы фәрештәләрнең] кулларында ки.

16. [Алар Аллаһ катында] Шәрәфлеләр һәм итагатьлеләр.

17. Дөмексен [инкяр итүче] кеше! [Шуның кадәр игелекләрне биргән Раббысына карата] Ул нинди инкяр итүче!

18. Ул [Раббысы] аны нәрсәдән яралтты?

19. Бер тамчыдан аны яралтты, шуннан соң аңа [бөтен әгъзаларын теләгәнечә һәм җиңел итеп яши алуы өчен иң кулай] шәкел бирде.

20. Шуннан соң [ана карыныннан чыгу] юлын аңа җиңеләйтте.

21. Шуннан соң аны үтерде һәм аны [ерткыч хайваннар кебек җир өстендә калдырмыйча] кабергә куйдырды.

22. Соңыннан, теләгән чагында Ул аны [үлгәненнән соң] терелтер.

23. Юк! [Кеше көферлекне калдырырга тиеш!] Ул [инкяр итүче кеше] Ул [Аллаһы Тәгалә] аңа әмер иткән нәрсәләрне үтәми.

24. Кеше ризыгына [бер] карасын [да, бераз уйлансын].

25. Без суны мул итеп коеп яудырдык.

26. Шуннан соң җирне яру белән ярдык.

27. Һәм анда [бодай һәм арпа кебек] иген үстердек.

28. Йөземнәр һәм тукранбашлар да.

29. Зәйтүнлекләр һәм хөрмәлекләр дә.

30. Куе бакчалар да.

31. Җимешләр һәм болыннар да.

32. [Болар] Сезнең һәм терлек-туарыгызның файдасына [эшләнде].

33. [Колакларны] Саңгыраулатырлык [вакыйга булган Кыямәт тавышы] килгәч [менә шулвакыт һәркем үзе турында гына уйлаячак].

34. Ул көнне кеше үзенең кардәшеннән качачак.

35. Анасыннан һәм атасыннан да.

36. Хатыныннан һәм улларыннан да [ул көнне беркем беркемгә карый алмаячак].

37. [Чөнки] Ул көнне алардан һәркайсының [башка берни дә уйлый алмаслык] үз эше җитәрлек [булачак].

38. Кайбер йөзләр [дөньяда укыган тәһәҗҗүдләр һәм алган тәһарәтләре сәбәпле] ул көнне балкырлар.

39. [Шаһит булган чиксез нигъмәтләр каршысында] Көләрләр һәм сөенерләр.

40. Кайбер чырайларда исә ул көнне тузан булачак.

41. Аларны каралык һәм караңгылык каплаячак.

42. Алар – [Аллаһның хаклыгын инкяр иткән] кяферләр һәм [кол хакларын санга сукмаган] гөнаһлылар.

[1] Риваятьтән күренгәнчә, беркөнне Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) Корәешнең олугларын Ислам диненә дәгъват иткән чакта, сукыр булган Габдуллаһ ибне Өмме Мәктум (радыйаллаһу ганһ) аның янына килеп: «Я Расүлуллаһ! Аллаһ сиңа өйрәткән нәрсәләрдән миңа да бераз өйрәт әле!» – дип берничә мәртәбә әйткән. Бу вакытта ул Расүлуллаһның (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) мөшрикләр белән мәшгуль булганын белмәгән. Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм), сүзе бүленүен ошатмыйча, мөбарәк йөзен чыткан һәм аңардан йөз чөергән. Бу аяте кәримәләр шуңа карата иңгән булып, аны кисәткәннәр. Бу вакыйгадан соң Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) аңа бик хөрмәт белән караган һәм «Миңа Раббымнан шелтә алдырган кешегә мәрхаба!» – дия торган булган. Сәфәргә чыккан вакытларында ике мәртәбә аны Мәдинәдә хәлифә итеп калдырган (Алуси).

Татарча мәкам: Тәсбих догасы

Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0300

Тәсбих догасы

اَللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنَّا صَلَاتَنَا وَصِيَامَنَا وَقِيَامَنَا وَقِرَأَتَنَا وَرُكُوعَنَا وَسُجُودَنَا وَقُعُودَنَا

وَتَسْبِيحَنَا وَتَهْلِيلَنَا وَتَخَشُّعَنَا وَتَضَرُّعَنَا

اَللَّهُمَّ تَمِّمْ تَقْصِيرَنَا وَتَقَبَّلْ تَمَامَنَا وَاسْتَجِبْ دُعَائَنَا وَاغْفِرْ أَحْيَائَنَا وَارْحَمْ مَوْتَانَا يَا مَوْلَانَا

اَللَّهُمَّ احْفَظْنَا يَا فَيَّاضُ مِنْ جَمِيعِ الْبَلَايَا وَالْأَمْرَاضِ

اَللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنَّا هَذِهِ الصَّلَاةُ (الفرض مع السنة) مَعَ جَمِيعِ نُقْصَانَاتِهَا بِفَضْلِكَ وَكَرَمِكَ وَلَا تَضْرِبْ بِهَا وُجُوهَنَا يَا إِلَهَ الْعَالَمِينَ وَيَا خَيْرَ النَّاصِرِينَ تَوَفَّنَا مُسْلِيمِينَ وَ اَلْحِقْنَا بِالصَّالِحِينَ وَصَلَّى اللهُ تَعَالَى عَلَى خَيْرِ خَلْقِهِ مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ

Әллаһүммә тәкаббәл миннә саләәтәнәә үә сийәәмәнәә үә кыйәәмәнәә үә кыйра’әәтәнәә үә рукүүгәнәә үә сүҗүүдәнә үә кугүүдәнәә үә тәсбиихәнәә үә тәхлииләнәә үә тәхашшүгәнәә үә тәдарругънәә.

Әллааһүммә тәммим тәкъсыйранәә үә тәкаббәл тәмәәмәнәә үәс-тәҗиб дугәә’ әнәә үәгфир әхйәә’әнәә үәрхәм мәүтәәнәә йәә мәүләәнәә.

Әллааһүммәх-фәзнәә йә фәййәду мин җәмиигил-бәләәйә үәл-әмрадъ.

Әллааһүммә тәкаббәл миннәә һәәзиһис-саләәтә (әл-фәрда мәгәс-сүннәти) мәгә җәмиги нүксаанәәтиһәә бифәдликә үә кәрамикә үә ләә тәдриб биһәәтвүҗүүһәнәә йәә иләәһәл-гәәләмиинә үә йәә хайран-нәсыриин.

Тәүәффәнәә мүслимиин үә әлхикнәә бис-саалихиин. Үә сал-лаллааһү тәгәәлә гәләә хайри халкиһии Мүхәммәдин үә гәләә әәлиһии үә әсхәәбиһии әҗмәгиин.

Мәгънәсе: Йә, Рабби, безнең намазларыбызны, уразаларыбызны, кыямыбызны, рөкүгебезне, сәҗдәбезне, кагъдәбезне, тәсбихебезне, тәһлилебезне, тыйныклыгыбызны һәм ялваруыбызны кабул кыл. Йә, Рабби, кимчелекләр белән кылынган гамәлләребезне камилләштер, тәмам булган гамәлләребезне, догабызны кабул кыл. Әй, хуҗабыз, тере булучыларны ярлыка һәм үлгәннәргә рәхмәтеңне ирештер. Әй, рәхмәт кылучы Аллаһ, Үз камиллегең һәм юмартлыгың белән бездән ошбу намазыбызны һәрбер кимчелекләре белән кабул кыл. Ул намазларыбызны йөзләребезгә ыргытма. Әй, бөтен галәмнәрнең Раббысы һәм ярдәм итүчеләрнең иң камилрәге, безне мөселман хәлебездә вафат кыл һәм изге кешеләр белән бергә ит. Мәхлукларның иң яхшырагы Мөхәммәд галәйһиссәләмгә, аның әһленә (гаиләсенә), барлык сәхабәләренә рәхмәтеңне бирсәң иде.

Татарча мәкам: Әд-Духәә (Иртә) сүрәсе

Fri, 19 Dec 2025 00:00:00 +0300

93. Әд-Духәә (Иртә) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Кояш күтәрелә торган] Иртә белән ант итәмен!

2. Һәм куерган вакыттагы төн белән [ант итәмен]!

3. Раббың сине ташламады һәм [сиңа] ачуланмады да.[1]

4. Һичшиксез, соңгы [тормыш] синең өчен әүвәлгесеннән яхшырак.

5. Раббың сиңа [дөньяда да, Ахирәттә дә] бирәчәк, һәм син канәгать булачаксың.

6. Раббың синең ятим калганыңны күреп сыендырмадымы?

7. Сине [балачагыңда] югалган килеш табып, [дин хөкемнәре биреп] һидаять итмәдеме?

8. Янә сине фәкыйрь буларак табып, [Хәдичәнең малы белән] бай итмәдеме?

9. Шулай булгач, [көчсез булуы сәбәпле, малы өчен] ятимне җәберләмә.

10. [Кул сузып] Сораучыны куып җибәрмә.

11. Әмма Раббыңның [биргән Коръән һәм башка хөкемнәре кебек] нигъмәте турында сөйлә.

[1] Риваятьтән күренгәнчә, Расүлуллаһ (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) мөшрикләрнең кайбер сорауларына иртәгә җавап бирәчәген әйткән, ләкин вәхинең килүе озакка сузылгач, алар: «Раббысы Мөхәммәдне калдырды һәм аңа ачуланды!» кебек сүзләр әйтә башлаганнар. Бу аяте кәримәләрне иңдереп, Аллаһы Тәгалә Хәбибен юаткан (Бәйдави, Нәсәфи).

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/93-ad-duxaa-irta-surase

Татарча мәкам: Әл-Гашия (Каплап алучы) сүрәсе

Wed, 17 Dec 2025 00:00:00 +0300

88. Әл-Гашия (Каплап алучы) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Расүлем! Кешеләрне авырлыклар белән] Каплап алучының хәбәре сиңа ирештеме?

2. Чырайлар ул көнне кимсетелгән хәлдә.

3. [Җәһәннәмдә] Эшлиләр һәм [балчыкка баткан дөяләр кебек утка кереп] алҗыйлар.

4. Кызу утка керәчәкләр.

5. Кайнап торган чишмәдән эчереләчәкләр.

6. Аларга даригътан [үләксәдән дә шакшырак, уттан да кызурак чәнечкеләрдән] башка бер ашамлык юк.

7. Ул тамак та туйдырмый, ачлыктан да файда бирми.

8. Башка йөзләр ул көнне сөенечле.

9. [Дөньядагы] Тырышлыкларыннан канәгать.

10. Югары җәннәттә.

11. Алар анда буш нәрсә ишетмәячәкләр.

12. Анда агып торган чишмә бар.

13. Анда югары тәхетләр бар.

14. [Алларына] Куелган кадәхләр дә.

15. [Өсләренә утырылсын, таянылсын дип тирә-якка] Тезелгән ястыклар да.

16. Таратып җәелгән келәмнәр дә.

17. [Мөшрикләр] Дөяләргә карамадылармы, [биек итеп, һәр үсемлекне ашый һәм ун көннән артык сусыз тора алырлык итеп] ничек яралтылдылар. [Менә дөяләр үзләренә атландырыр өчен, чүккәннәре кебек, тәхетләр дә мөэминнәр өчен шулай итәчәкләр].

18. Күккә дә [карамадылармы], ничек ул [терәксез бер шәкелдә] күтәрелде.

19. Тауларга да [карамадылармы], ничек беркетелде.

20. Җиргә дә [карамадылармы], ничек түшәлде.

21. [Расүлем! Аларның бу аятьләрне уйлауларын я уйламауларына карамастан] Үгет бир, чөнки син – хәтерләтүчесең генә.

22. Син алар өстендә хаким түгелсең.

23. Ләкин кем дә кем [синең бу үгетләреңнән] йөз чөерә һәм инкяр итә.

24. Аллаһ аны каты газап белән җәзага дучар итәчәк.

25. Һичшиксез, [үлемнәреннән соң] кайтулары – Безгә.

26. Шуннан соң [мәхшәрдә] хисапларын да Без алачакбыз.

Татарча мәкам: Бүруҗ (Каланча) сүрәсе

Mon, 15 Dec 2025 00:00:00 +0300

Бүруҗ (Каланча) сүрәсе - татар телендә

Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим.

1. Каланча иясе булган күк белән ант итәмен.

2. Вә вәгъдә ителгән кыямәт көне белән.

3. Вә җомга көне яки кыямәткә җыелган халык белән һәм ґәрәфә көне яки кешеләрнең кылган эшләре белен ант итәмен.

4. Чокыр ияләренә ләгънәт булды һәм һәлак булдылар. (Әүвәлге заманда патшасы да халыгы да мөшрикләр булган бер илдә, бер яшь егет иман китереп бер карт мөселманнан ислам динен өйрәнде. Бу хәбәр патшага ирешкәч, егетне чакыртып ислам динен ташла дип төрлечә ґәзап кылды. Егет патшага әйтте: “Халыгыңны җыеп алар алдында бу егетнең Раббысы булган Аллаһ исеме белән атамын, дип үземнең җәям һәм угым белән атсагыз гына үтерә алырсыз”, – дип. Патша шулай эшләде, ук егетнең башына тиеп шаһит булды. Җыелган кешеләр, бу егетнең Раббысы Аллаһуга иман китердек, ислам динен кабул иттек, дип кычкырдылар. Патшаның бик каты ачуы килеп, гаскәреннән канау казытып, ул канауга утын тутыртып ут яктырды, ут кызгач ислам диненнән кире чыкмаган кешеләрне берәм-берәм утта яндырдылар. Шулай итеп мөселманнар ислам дине өчен бар да шаһит булдылар. Соңра Аллаһуның әмере илә ут канаудан чыгып патшаны һәм гаскәрләрен яндырып һәлак итте, җаннары җәһәннәмгә китте.)

5. Канау казып ул канауны ут белән тутыручы кәферләргә Аллаһуның ләгънәте булды.

6. Кәфер гаскәре мөселманнарны утта яндырганда, патша үзенең якыннары илә тамаша кылып карап утыралар иде.

7. Алар мөэминнәрне утта яндырып ґәзаб кылуларына гуаһлардыр.

8. Ул кәферләр мөселманнарны утта яндырырлык ґәеп тапмадылар, мәгәр кодрәт иясе вә мактаулы булган Аллаһуга иман китергәннәре өчен генә аларны утта яндырып ґәзаб кылдылар.

9. Ник ышанмаска Аллаһуга, бит җир вә күкләрнең патшалыгы Аның кулындадыр, вә Ул – Аллаһ һәрнәрсәне күрүче вә белүчедер.

10. Тәхкыйк ґәепсез мөэмин ирләрне вә мөэминә хатыннарны хаксыз рәнҗетүчеләр аларны нинди ґәзаб белән булса да ґәзаб кылучылар, соңра тәүбә итеп рәнҗеткән кешеләрнең ризалыгын алмасалар, аларгадыр җәһәннәм ґәзабы һәм каты яндыргучы ут ґәзабы.

11. Тәхкыйк иман китереп яхшы эшләрне эшләп изге гамәлләрне кылган кешеләргә, асларыннан елгалар ага торган җәннәтләр, бу исә олугъ изге теләккә ирешүдер.

12. Шиксез, синең Раббыңның ґәзаб белән тотмагы, әлбәттә, бик каты вә бик куркынычлы.

13. Тәхкыйк Ул – Аллаһ башлап халык кылыр һәм үлгәч тергезеп яңадан кайтарыр.

14. Вә Ул тәүбә итеп төзәлүчеләрне ярлыкаучы һәм изге гамәл кылучыларны сөюче.

15. Ул – Аллаһ олугъ булган ґәреш иясе.

16. Теләгән эшене һич кичекмичә кылучы.

17. Тәхкыйк килер сиңа пәйгамбәрләргә каршы торган кәфер ґәскәрләренең хәбәре.

18. Фиргаун гаскәренең һәм Сәмуд кавеме гаскәренең хәбәре, алар бар да Аллаһ тарафыннан һәлак ителделәр.

19. Бәлки имансызлар Коръәнгә һәм пәйгамбәргә ышанмауларында сабитлардыр, үлгәнче иман китермәсләр.

20. Бит Аллаһ аларның артларыннан төшүче, һич котыла алмаслар.

21. Әлбәттә, ул Аллаһудан иңдерелгән китап – олугъ дәрәҗәле вә хөрмәтле Коръәндер.

22. Ул Ләүхүл Мәхфуздә язылмыштыр.

Татарча мәкам: БӘЙИНӘ (АҢЛАТМА) СҮРӘСЕ

Fri, 12 Dec 2025 00:00:00 +0300

98 БӘЙИНӘ (АҢЛАТМА) СҮРӘСЕ
Бисмилляхир-Рахманир-Рахиим
1. Лям Йакуниль-Лязина Кафару Мин Ахлиль-Китаби Уаль-Мушрикина Мунфаккина Хатта Та`тийахумуль-Баййина.
2. Расулюн МинаЛлахи Йатлю Сухуфаан Мутаххара.
3. Фиха Кутубун Каййима.
4. Уа Ма Тафарракаль-Лязина Утуль-Китаба Илля Мин Ба`ди Ма Джа`атхумуль-Баййина.
5. Уа Ма Умиру Илля Лийа`будуЛлаха Мухлисина Ляхуд-Дина Хунафа`а Уа Йукымус-Салята Уа Йу`туз-Закята Уа Залика Динуль-Каййима.
6. Инналь-Лязина Кафару Мин Ахлиль-Китаби Уаль-Мушрикина Фи Нари Джаханнама Халидина Фиха Уляика Хум Шарруль-Барийа.
7.Инналь-Лязина Аману Уа `Амилюс-Салихати Уляика Хум Хайруль-Барийа.
8. Джаза`ухум `Инда Раббихим Джаннату `Аднин Таджри Мин Тахтихаль-Анхару Халидина Фиха Абадаан РадийаЛлаху `Анхум Уа Раду `Анху Залика Лиман Хашийа Рабба
Источник: islam.global/veroucheni...
ТАТАР ТЕЛЕНДӘ
Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим.
1. Китаби кәферләр һәм китапсыз мөшрикләр, көферлекләреннән аерылмадылар, хәтта хакның хаклыгын вә батылның батыллыгын ачык аңлатучы вә хакны батылдан ачык аеручы Коръән килгәнгә чаклы.
2. Ул аңлатма Аллаһудан килгән рәсүлнең Коръән аятьләрен укымаклыгыдыр, ул аятьләр батылдан (ялганнан) ґәзабтан пак булган һәм сәхифәләрдә язылган Коръән.
3. Ул сәхифәләрдә һич үзгәрми торган хөкмий аятьләр бардыр. Алар хакны сөйләүче һәм үзгәрүдән пак (Коръән иңгәч кәферләр һәм мөшрикләр, Коръәнне кабул итеп мөселман булдылар. Хәзер дә ул эш дөньяда дәвам итә).
4. Ул китабий кәферләр, бер-берсеннән аерылмадылар төрле мәзһәбләргә бүленмәделәр мәгәр үзләренә пәйгамбәр килеп хак динне өйрәтеп бер генә юлны ачык күрсәткәннән соң аерылдылар.
5. Китаплары белән гамәл кылмыйча кәфер булган яһүдләр һәм насаралар, Аллаһ тарафыннан боерылдылар, Аллаһ ризалыгы өчен генә Ислам динен тотарга, Аллаһуга гына гыйбадәт кылырга һәм Аңа итагать итәргә, дәхи намаз укырга, зәкят бирергә, дөреслектә хаклыкта таза торганнарның хак дине әнә шулдыр.
6. Китапка ышанып та кәфер булган кешеләр һәм китапка ышанмаучы кәферләр алар җәһәннәм утында мәңге калучылардыр. Алар мәхлукатнең иң явызырагыдыр.
7. Тәхкыйк иман китереп изге гамәлләр кылган хак мөэминнәр, мәхлукларның яхшыларыдыр.
8. Раббылары хозурында аларның җәзасы Ґәден исемендәге җәннәтләредер, ул җәннәтләрнең асларыннан елгалар агадыр, алар анда мәңге калырлар. Аллаһ алардан разый булды, һәм алар да Аллаһудан разый булдылар. Бу дәрәҗәләр Раббыларыннан курыккан хак мөэминнәргәдер.

Татарча мәкам: Галәк сүрәсе

Wed, 10 Dec 2025 00:00:00 +0300

Галәк сүрәсе - татар телендә укырга
Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим.

1. Ий Мухәммәд г-м Коръәнне укы һәрнәрсәне халык кылучы Раббың исеме илә!

2. Ул халык кылды кешене оешкан каннан.

3. Укыгыл, синең Раббың – Аллаһ бик хөрмәтле вә юмарттыр.

4. Ул – Аллаһ каләм белән язуны өйрәтте.

5. Кешегә белмәгән нәрсәләрен өйрәтте.

6. Юк, Без кеше өчен никадәр мәрхәмәтле һәм юмарт булсак та, тәхкыйк кеше Без куйган чиктән үтәдер, аннары азып адашадыр.

7. Үзен Аллаһуга мохтаҗ түгел дип белеп. (Әлбәттә, кеше дөньяда һәм ахирәттә Аллаһуга мохтаҗ икәнен белсә, һич Аллаһуга каршылык кыла алмый. Фәкать Аллаһуга үзенең мохтаҗ икәнлеген белмәгән кеше Аллаһуга карышып Аңа дошман буладыр, аннары җәһәннәмгә китә.)

8. Тәхкыйк җәза өчен кыямәт көнне кубарылып кайту Раббыңадыр.

9. Әйә күрдеңме, берәүнең намаз укучыны намаздан тыюы тиешме, яхшы эшме?

10. Ул Аллаһ колы – Мухәммәд г-м үзенең, иң зур бурычын үтәү өчен намаз укыганда?

11. Әйә ул намаз укучы Аллаһ колын намаз укудан тыю дөресме, ул һәркемгә яхшылыкны гына теләүче һәм хак туры юлда булса да.

12. Әйә ул Аллаһ колын намаз укудан тыю дөрес булырмы, ул кешеләрне Аллаһудан куркырга һәм гөнаһлардан сакланып изге гамәлләр кылырга өндәсә дә? (Әбү Җәһел бервакытны, әгәр Мухәммәднең сәҗдә кылганын күрсәм, әлбәттә, башын кисәчәкмен, дип вәгъдә кылды, һәм Мухәммәднең сәҗдә кылганын күргәч, теләген үтәргә ашыгып килде ләкин барып җитмичә, барча» әгъзалары калтыраган хәлдә кире китте. Иптәшләре: сиңа ни булды, дип сорадылар, ул: минем белән Мухәммәд арасында уттан дивар килеп чыкты аз гына янмыйча калдым, диде.)

13. Әйә ул намаздан тыючы кәфер, үзе Аллаһ китабы Коръәнне ялган дисә дә һәм Раббысына итагать итүдән вә Аңа гыйбадәт кылудан баш тартса да, намаздан тыямы, намаздан тыярга үзен хаклы саныймы?

14. Әйә намаздан тыючы ул кәфер белмиме Аллаһуның һәркемне күргәнен?

15. Юк, алай кирәкмәс, намаздан тыю ни кабахәт эшдер, әгәр ул бу эшеннән туктамаса, әлбәттә, маңгай чәченнән тотып җәһәннәмгә өстерәрбез.

16. Һәр эшне хата, ялганчы һәм зур гөнаһ кылучының маңгай чәченнән өстерәрбез. (Ул кәфер минем дусларым күп, дип мактанды.)

17. Ул намаздан тыючы кәфер, чакырсын үзенең ярдәмчеләрен!

18. Без тиздән ґәзаб фәрештәләрен чакырырбыз, аларны җәһәннәмгә өстерәрбез.

19. Юк, кирәкмәс, намаздан тыю бик яман кабахәт эштер, аңа итагать итмә сүзенә колак салма, сәҗдә кыл, намаз укы һәм Аллаһуга ятсын булуны кәсеп ит! (Беренче иңгән бу сүрәдә үк Аллаһ намаз укырга әмер бирде. Чөнки намаздан башка иман да, дин дә юк. Намаз – диннең йөрәге һәм башыдыр.)

Татарча мәкам: Әл-Гаср (Икенде вакыты) сүрәсе

Mon, 08 Dec 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Кешеләрнең эшләре күп булган вакытка туры килгән] Икенде намазы вакыты белән ант итәмен.

2. Һичшиксез, кешеләр зарарда [чөнки гомерләрен Ахирәттә һич кенә дә файда китермәячәк бозык теләкләрен канәгатьләндерүгә сарыф итәләр].

3. Бары иман китергән, [намаз, ураза, хаҗ, зәкят кебек] изге гамәлләр кылган һәм бер-берләрен хакка өндәгән һәм бер-берләрен сабырлыкка өндәгән кешеләр булмасалар гына.

Татарча мәкам: 87. Әл-Әгъләә (Иң өстен) сүрәсе

Fri, 05 Dec 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Бөек булган Раббыңның исемен тәсбих ит.

2. Ул [һәрнәрсәне] яралтты һәм төзек итте.

3. Ул [барлыкларның җенесләрен, төрләрен үлчәп] тәкъдир итте һәм [яратылыш максатына] юнәлдерде.

4. Ул [терлекләргә] утлауларны чыгарды.

5. Шуннан [аның яшел хәленнән] соң аны кап-кара чүпкә әйләндерә.

6. [Расүлем!] Без сиңа укытачакбыз, һәм син [Коръәнне] онытмаячаксың.

7. Мәгәр Аллаһ [хөкемен һәм укылуын нәсех итүне] теләмәгән булса. Һичшиксез, Ул ачык булганны да, яшерен булганны да белә.

8. Без сине җиңел булганга ирештерәбез.

9. Шулай булгач, син [Коръән белән] үгет бир, ул үгет файда бирсә [бәгырьләре каткан кешеләргә файда бирмәгәне билгеле].

10. [Аллаһтан] Курыккан кеше, һичшиксез, үгет алачак.

11. Әмма начар кеше аңардан ераклашыр.

12. Ул зур Утка керәчәк.

13. Шуннан соң ул анда үлә дә алмаячак, [рәхәтлектә] яши дә алмаячак.

14. [Гөнаһлардан] Арынган кеше уңышка ирешер.

15. [Намазга ниятләнеп] Раббысының исемен зикер иткән һәм шуннан соң [биш вакыт] намаз укыган.

16. [И, коллар!] Сез дөнья тормышын өстен куясыз.

17. Югыйсә Ахирәт [фани дөньядан] яхшырак һәм дәвамлырак.

18. Һичшиксез, бу әүвәлге сәхифәләрдә [дә] бар иде.

Ибраһимның һәм Мусаның [галәйһимәссәләм] сәхифәләрендә.

Татарча мәкам: ГАДИЯТ СҮРӘСЕ

Wed, 03 Dec 2025 00:00:00 +0300

Сура "Адият"

ГАДИЯТ СҮРӘСЕ - ТАТАР ТЕЛЕНДӘ
Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим.
1. Аллаһ юлында сугыш өчен сулуларын тавышландырып чабкучы атлар илә ант итәм.
2. Дагалары белән таштан ут чыгарып чабкучы атлар илә ант итәм.
3. Таң вакытында Аллаһ юлында сугыш өчен ашыгып чабкучы атлар белән ант итәм.
4. Ул атлар каты чабулары белән тузан күтәрерләр.
5. Вә бу атлы гаскәр Исламга һәм мөселманнарга зарар итүче кәфер кавеме арасына таң вакытында барып керделәр, аларны туздырмак өчен.
6. Тәхкыйк кеше үзенең Раббысына вә Аның нигъмәтләренә көфран нигъмәт кылучыдыр, ягъни иман китермичә, Ислам динен кабул итмичә, үзен-үзе һәлак итүчедер.
7. Тәхкыйк имансыз кеше үзенең имансызлыгына Аллаһуга каршы кылган эшләре белән гуаһдыр.
8. Вә тәхкыйк Аллаһудан курыкмаган кеше малны артык сөйгәнлеге өчен малга бик каты сарандыр.
9. Әйә адәм баласы белмиме белерлек, гакылы бар түгелме – кабердәге үлекләр терелеп чыкканда һәм,
10. күкрәктәге игътикад, уй-фикерләр ачылганда.
11. Ул көндә Раббылары аларның кылган эшләреннән хәбәрдар икәнен?

Татарча мәкам: Курайш (Кораешләр) сүрәсе

Mon, 01 Dec 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Раббылары] Корәешне [һәм Мәккә халкын Әбрәһәнең филле гаскәреннән] берләштерер өчен.

2. Аларны кыш [Йәмәнгә] һәм җәй [Шамдагы сәүдә сәфәрләрендә] берләштерер өчен [саклады].

3. Шушы Бәйтнең Раббысына гыйбадәт кылсыннар [Кәгъбәтулланы фил гаскәреннән һәм бөтен куркынычлардан Ул гына саклады].

4. [Үләксә ашарга мохтаҗ иткән] Ачлыктан соң аларны ашаткан, [махау һәм ваба кебек йогышлы авырулар кебек] куркудан аларны имин иткән Затка [гыйбадәт кылсыннар].

Татарча мәкам: Әл-Карига (Ишек каккан) сүрәсе

Wed, 26 Nov 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Сурга өрелгәч кубачак] Каты тавыш белән [йөрәкләргә] кагачак вакыйга!

2. Нәрсә ул каты тавыш белән [йөрәкләргә] кагачак вакыйга?

3. Каты тавыш белән [йөрәкләргә] кагачак вакыйганың ни икәнен син каян белә аласың?

4. Ул көнне кешеләр [ут тирәсендә сырылышып] таралган күбәләкләр кебек [төркем-төркем, түбән, зәгыйфь һәм калтыранган хәлдә, үзләрен чакыручыга таба, очкан кебек йөгереп баручылар] булачак.

5. Таулар исә теткәләнгән йон кебек булачак. [Әнә шул көнне сурның каты тавышы аларның йөрәкләренә кагачак].

6. [Шул көнне] Кемнең [савапларын үлчәгән] мизаннары авыр тарта...

7. Ул рәхәт тормышта булыр.

8. Әмма кемнең [бернинди игелекле гамәлләре булмаганлыктан яки, гөнаһлары савапларыннан авыррак басу сәбәпле, савапларын үлчәгән] мизаннары җиңел тарта.

9. Аның сыеныр урыны Һавия [булыр].

10. Аның ни [дәрәҗәдә коточкыч газап урыны] икәнен син каян белә аласың?

11. [Ул – соң дәрәҗә] Кызган ут [җәһәннәмнең иң аскы каты булган бу урынга баштүбән ыргытылган гөнаһлылар җитмеш елдан соң гына төбенә төшеп җитәчәкләр].

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафынн
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/101-al-kariga-isek-kakkan-surase

Татарча мәкам: Әл-Кадр (Кадер) сүрәсе

Mon, 24 Nov 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Һичшиксез, Без аны [мәңгелек могҗиза булган Коръәни Кәримне] Кадер кичәсендә [Ләүхелмәхфүздән тулы килеш беренче кат күккә] иңдердек.

2. Кадер кичәсенең нинди икәнен син каян белә аласың?

3. Кадер кичәсе [Кадер кичәсе булмаган] мең айдан да хәерлерәк. [Шул сәбәпле, аңарда кылынган изге гамәл сиксән өч ел да дүрт ай буена бертуктаусыз кылынган гамәлгә тиң генә түгел, аннан да фазыйләтлерәк].

4. Ул кичәдә, Раббыларының рөхсәте белән, фәрештәләр һәм Рух [дип тә аталган Җәбраил [галәйһиссәлам] һәртөрле эш өчен иңәләр.

5. Таң атканчы [фәрештәләр очраткан һәр иманлы ир һәм хатынга сәлам биргәннәре өчен] ул [кичә] иминлек [булыр].

Татарча мәкам: Әл-Инфитар (Ярылу) сүрәсе

Fri, 21 Nov 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Күк ярылгач.

2. Йолдызлар коелгач.

3. Диңгезләр ташыгач.

4. Каберләр асты өскә әйләнгәч.

5. Һәрбер җан киләчәккә ни әзерләгәнен һәм үзеннән соң калдырган һәрнәрсәне [үзенә ниләр казандырачагын һәм башына нинди бәлаләр китерәчәген] беләчәк.

6. И, [терелүне инкяр иткән] кеше! [Сиңа сансыз нигъмәтләр биргән] Юмарт Раббыңа карата сине нәрсә алдый [шайтанның: «Теләгәнеңне эшлә, Раббың бик юмарт ул, шуңа күрә Ул беркемгә дә җәза бирмәс», – кебек сүзләренә алданасың]?

7. Ул сине бар иткән, сине төзек [әгъзаларыңны кимчелексез] иткән һәм сине [килешсез булган нәрсәләрдән саклап] үлчәүле иткән.

8. [Моның кадәр җан ияләре арасында сине] Нинди шәкелдә [бар итәргә] теләгән [һәм якыннарыңнан кемгә охшатуны максат иткән] булса, сине шулай берләштергән.

9. Юк! Сез шул Җәза көнен ялган дип саныйсыз.

10. Югыйсә сезнең өстегездә [гамәлләрегезне һәм сүзләрегезне күзтеп торган] сакчылар бар.

11. [Безнең хозурыбызда] Кадерле [булган] язып баручылар.

12. Сез кылган [олы-кече] нәрсәләрне [бөтенесен] беләләр.

13. Һичшиксез, [иманлы һәм] тәкъва коллар – нигъмәт эчендә.

14. [Кяфер һәм] Гөнаһлылар ут эчендә.

15. Алар [үзләре инкяр иткән] Җәза көнендә анда керәчәкләр.

16. Алар аңардан качып котыла алмаслар.

17. [Расүлем!] Җәза көненең ни икәнен син каян белә аласың?

18. Әйе, Җәза көненең ни икәнен син каян белә аласың?

19. Бер җанның да бер җанга да берни эшли алмаган көнне [җәзаландырылачаклар] ки, ул көнне әмер – Аллаһныкы гына.

«Кәлам Шәриф. Мәгънәви тәрҗемә». Коръәни Кәримнең Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан әзерләнгән татар телендәге тәфсире

©2025 Intertat (Интертат)

«ТАТМЕДИА» акционерлык җәмгыяте

Редакция адресы:

420066, Татарстан Республикасы, Казан, Декабристлар ур., 2нче йорт.

Редакция телефоны:

+7 (843) 222-0-999 (1304)

Редакциянең электрон почтасы:

infotat@tatar-inform.ru

Учредитель АО «Татмедиа»

Адрес редакции:

420066, Республика Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов, д. 2

Тел.: +7 843 222 0 999

Эл. почта: infotat@tatar-inform.ru
Баш редактор вазифасын башкаручы

Гөлүзә Ибраһимова
«Татмедиа» республика матбугат һәм массакүләм коммуникацияләр агентлыгы ярдәме белән чыгарыла.
16+
Әлеге ресурста
16+ категорияләренә
керүче мәгълүмат
булырга мөмкин.
«ТАТМЕДИА» АҖ филиалы «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгының Intertat (Интертат) республика электрон газетасы редакциясе».

Гаммәви матбугат чарасын теркәү турындагы таныклык Россиянең элемтә, мәгълүмати технологияләр һәм гаммәви коммуникацияләрне күзәтчелек хезмәте тарафыннан 2020 елның 17 гыйнварында бирелде. Таныклыкның номеры - ЭЛ № ФС 77 - 77652.

Материалларны тулысынча яки өлешчә куллану бары тик редакциядән язмача рөхсәт булганда гына мөмкин.

© Сетевое издание Intertat. Учредитель АО «ТАТМЕДИА». Адрес редакции: 420066, Республика Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов, д. 2. Телефон редакции: +7 (843) 222-0-999 (1304) Эл.почта редакции: infotat@tatar-inform.ru И.о. главного редактора Ибрагимова Г.Ф. Настоящий ресурс может содержать материалы 16+. СМИ зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций, номер записи серия ЭЛ № ФС 77 - 77652 от 17.01.2020. В соответствии со статьей 23 Федерального закона о СМИ от 27.12.1991 года при распространении сообщений сайта “Интертат” другим средством массовой информации гиперссылка на него обязательна.
© 2025 «ТАТМЕДИА» акционерлык җәмгыяте
ИА «Татар-информ»
Политика о персональных данных

Антикоррупционная политика

АО «ТАТМЕДИА» использует «cookie»

для персонализации сервисов и удобства

пользователей сайтом. Использование «cookie»

можно отменить в настройках браузера.

Политика конфиденциальности

Для сообщений о фактах коррупции:
Shamil.Sadykov@tatmedia.ru

Барлык язмаларБез cookie-файллар кулланабыз. «Интертат» сайтына кергәндә сез әлеге белдерүгә, шәхси мәгълүматларны э
Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/82-al-infitar-yarylu-surase

Татарча мәкам: Әл-Иншикак (Ярылу) сүрәсе

Wed, 19 Nov 2025 00:00:00 +0300

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Көнне] Каплаган вакыттагы төн белән ант итәмен!

2. [Кояшның чыгуы белән] Яктырган чактагы көн белән дә [ант итәмен]!

3. Ир һәм хатын җенесен яралтучы [бөек кодрәт иясе булган Зат] белән дә [ант итәмен]!

4. Һичшиксез, сезнең омтылышларыгыз төрле.

5. Кем дә кем [зәкят кебек хакларны мохтаҗларга] бирә һәм [харамнардан] саклана.

6. Һәм күркәм булганны [җәннәтне, кәлимәи тәүхидне] таный.

7. Без аны иң җиңел булганга [эчендә мәңге рәхәтлеккә калачак җәннәтне казандырасы эшләргә] җиңел генә әзерләрбез.

8. Кем дә кем саранлана һәм [байлыгы сәбәпле] үзен ихтыяҗсыз саный.

9. Кем күркәм булганны [җәннәтне, тәүхид кәлимәсен һәм Исламны] ялган дип саный.

10. Без аны иң авыр булганга [һәм эчендә мәңге газап күрәчәк җәһәннәмгә дучар итәсе бозыклыкларга] җиңел генә әзерләрбез.

11. Һәлак булгач исә малы аңа файда китермәячәк.

12. [Пәйгамбәрләр җибәреп халыкны хакка ирештерү һәм] Һидаять итү – Безнең Үзебездән генә.

13. Соңгы да, Әүвәлге дә Безнеке бит. [Шуңа күрә Без ике җиһанда да теләгәнебезгә теләгәнебезне бирәбез].

14. [И, коллар! Раббыгыз буларак] Мин сезне ялкынлы уттан кисәтеп куямын.

15. Аңа иң начар булганнар гына [мәңге калыр өчен] керәчәкләр.

16. Шулар ки, кемнәр [пәйгамбәрләрне һәм алар алып килгәннәрне] ялган дип саныйлар һәм [гыйбадәттән] йөз чөерәләр.

17. [Ширектән һәм гөнаһлардан сакланып] Тәкъва булган кеше [җәһәннәмдә мәңге калу түгел, аңа һич кермәячәк һәм] аңардан ерак тотылачак [ул аның тавышын, хәтта сулышын да ишетмәячәк].

18. Ул малын [гөнаһлардан] арыну өчен бирә.

19. Ул игелекне беркемгә дә [үзенә эшләнгән игелеккә түләү] җавап буларак кына эшләми.

20. Бары [ул бу игелекне] Олуг булган Раббысына омтылыр өчен [эшли].

21. Һәм ул канәгать булачак.[1]

[1] Бу аяте кәримәләрдә әйтелгән «иң бәхетсез кеше» – я Әбү Җәһел, я Үмәййә ибне Хәләф. «Иң тәкъвалык иясе зат» исә – Әбү Бәкер (радыйаллаһу ганһ). Монда аның мөшрикләр тарафыннан җәфа күргән фәкыйрь сәхабәләрне, бигрәк тә Билалны (радыйаллаһу ганһ), бернинди шәхси мәнфәгать көтмичә, фәкать Аллаһ ризалыгы өчен сатып алып азат итүе турында сүз бара (Бәйдави, Нәсәфи).

Татарча мәкам: ӘЗ-ЗӘЛЗӘЛӘ (ЗИЛЗИЛӘ) СҮРӘСЕ

Mon, 17 Nov 2025 00:00:00 +0300

ӘЗ-ЗӘЛЗӘЛӘ (ЗИЛЗИЛӘ) СҮРӘСЕ
Бисмилләһир-рахманир-рахим.
1. Иҙәә зүлзиләтил-әрду зилзәәләһәә.
2. Үә әхъраҗатил-әрду әҫҡааләһәә.
3. Үә ҡааләл инсәәнү мәә ләһәә.
4.Йәүмә иҙинн түхәддиҫү ахбәәраһәә.
5.Би әннә раббәкә әүхәә ләһәә.
6. Йәүмә иҙий-йәсдүрүн-нәәсү әштәәтәл-лийүрау әґмәәләһүм
7. Фәмәй-йәґмәл миҫҡаалә ҙәрратин хайрай-йәраһ.
8. Үә мәй-йәґмәл миҫҡаалә ҙәрратин шәррай-йәраһ

ӘЗ ЗӘЛЗӘЛӘ СҮРӘСЕНЕҢ ТАТАРЧА МӘГЪНӘСЕ
Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!
(Сурга өрелеп,) Җир үзенең (тәкъдирендә билгеләнгән) тетрәү белән тетрәгәч.
Җир (эчендә булган үлеләр һәм хәзинәләр кебек бөтен) йөкләрен (тышка атып, уртага) чыгаргач.
Һәм кеше (коты алынып): “Моңа ни булган?” – дигәч.
Шул көнне ул (телгә килер дә, өстендә кылынган яхшы һәм яман) хәбәрләрен (халыкка) сөйләр.
Чөнки синең Раббың аңа (сөйләп бирүен) вәхи итте (һәм өстендә кылынган нәрсәләрне хәбәр итүен әмер итте).
Ул көнне кешеләр, гамәлләре үзләренә күрсәтелсен өчен, (йөзләре ак һәм кара, имин һәм куркак) төркем-төркем хәлдә (каберләреннән хисап мәйданына) чыгачаклар.
Кем дә кем (дөньяда) зәррә авырлыгы кадәр генә игелек кыла, аны (Ахирәттә) күрәчәк.
Кем дә кем (дөньяда) зәррә авырлыгы кадәр генә начарлык кыла, аны (Ахирәттә) күрәчәк.

Татарча мәкам: Әл-Ләйл (Төн) сүрәсе

Fri, 14 Nov 2025 00:00:00 +0300

Татарча мәкам: Әл-Ләйл (Төн) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. [Көнне] Каплаган вакыттагы төн белән ант итәмен!

2. [Кояшның чыгуы белән] Яктырган чактагы көн белән дә [ант итәмен]!

3. Ир һәм хатын җенесен яралтучы [бөек кодрәт иясе булган Зат] белән дә [ант итәмен]!

4. Һичшиксез, сезнең омтылышларыгыз төрле.

5. Кем дә кем [зәкят кебек хакларны мохтаҗларга] бирә һәм [харамнардан] саклана.

6. Һәм күркәм булганны [җәннәтне, кәлимәи тәүхидне] таный.

8. Кем дә кем саранлана һәм [байлыгы сәбәпле] үзен ихтыяҗсыз саный.

9. Кем күркәм булганны [җәннәтне, тәүхид кәлимәсен һәм Исламны] ялган дип саный.

11. Һәлак булгач исә малы аңа файда китермәячәк.

12. [Пәйгамбәрләр җибәреп халыкны хакка ирештерү һәм] Һидаять итү – Безнең Үзебездән генә.

13. Соңгы да, Әүвәлге дә Безнеке бит. [Шуңа күрә Без ике җиһанда да теләгәнебезгә теләгәнебезне бирәбез].

14. [И, коллар! Раббыгыз буларак] Мин сезне ялкынлы уттан кисәтеп куямын.

15. Аңа иң начар булганнар гына [мәңге калыр өчен] керәчәкләр.

18. Ул малын [гөнаһлардан] арыну өчен бирә.

19. Ул игелекне беркемгә дә [үзенә эшләнгән игелеккә түләү] җавап буларак кына эшләми.

20. Бары [ул бу игелекне] Олуг булган Раббысына омтылыр өчен [эшли].

21. Һәм ул канәгать булачак.[1]

Тулырак: https://intertat.tatar/quran/structure/list/92-al-lail-ton-surase

Татарча мәкам: “Аль-Масәд” Сүрәсе

Wed, 12 Nov 2025 00:00:00 +0300

“Аль-Масәд” Сүрәсе 5-че Аят -- Сура 111 "Аль-Масад" (Пальмовые волокна) 5-ый Аять.

Бисмил-ләәхи-р-рәхмәәни-р-рәхиим.

Тәббәт йәдәә Әби ләхәбиу үә тәбб. Мәә әгнә ‘әнху мәәлүху үә мәә кәсәб. Сәйәс лә нәәрән зәәтә ләхәб. Үәмрә әтүху хәммәә ләта-ль-хәтәб. Фии дҗиихә хәблүм мим мәсәд.

Да пропадут пропадом руки Абу Ляхаба1, и сам он пропал. Не спасло его богатство и то, что он приобрел (положение в обществе и дети). Он попадет в пламенный Огонь. Жена его будет носить дрова (носильщица дров), а на шее у нее будет плетеная веревка из пальмовых волокон.
Что же такое "Ляхаб", или кто же он?!

Татарча мәкам: Әл-Бәләд (Шәһәр) сүрәсе

Tue, 11 Nov 2025 14:00:19 +0300

90. Әл-Бәләд (Шәһәр) сүрәсе

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән!

1. Шушы [кагылгысыз] шәһәр [Мәккәи Мөкәррәмә] белән ант итәмен!

2. Син бу шәһәрдә торучы.

3. Ата һәм ул тудырган кешеләр белән дә [Адәм [галәйһиссәлам] һәм аның нәселе белән ант итәмен]!

4. Һичшиксез, Без кешене михнәт эчендә яралттык.

5. [Кяфер кеше] Аңа беркемнең дә көче җитмәс дип уйлыймыни?[1]

6. Ул: «Мин [Мөхәммәдкә дошманлык юлында] исәпсез мал бетердем!» – дип әйтә.

7. Ул аны беркем дә күрмәде дип уйлыймыни?

8. Без аңа ике күз бирмәдекме?

9. Тел, ике ирен дә.

10. Янә аңа ике юл күрсәтмәдекме?

11. Әмма ул текә үргә менә алмады.

12. [Расүлем!] Текә үрнең ни икәнлеген син каян белә аласың?

13. [Ул әсирлек бавы белән бәйләп куелган] Муенны [коллык бавыннан] чишү.

14. Яки ачлык көнендә ашату.

15. Туганнардан булган ятимне.

16. Яки туфракка ябышкан бер мескенне.

17. Шуннан соң иман китергән, бер-берләрен сабырлыкка һәм [Аллаһның колларына карата] мәрхәмәтле булырга өндәүчеләрдән булырга кирәк.

18. Болар [дәфтәрләрен уң кулларына алачак] уң як кешеләре.

19. Әмма Безнең аятьләребезне инкяр иткән [дәфтәрләрен сул кулларына алачак] сул як кешеләре.

20. Аларның өсләрендә [эченә һич һава кермәслек һәм аннан бер тавыш чыкмаслык] Ут гөмбәзе булачак.

[1] Аяте кәримә Әбү әл-Әшүдд исемле бер кяфер хакында иңгән. Ул аягы астына бозылмаган, яхшы тире кисәге сала торган булган, ун кеше аны тарткалауга карамастан, аяклары астындагы тире теткәләнеп аягы баскан кисәк кенә калганчы, аны беркем дә урыныннан кузгата алмаган. Менә шушы көченә ышанып, ул Расүлуллаһка (салләллаһу галәйһи вә сәлләм) бик күп дошманлыклар кылган һәм, Кыямәт куба калса да, беркем дә аңардан үч алу көченә ия түгел дип санаган (Алуси).

Татарча мәкам: «ӘЛ-МӘГҮН" СҮРӘСЕ

Tue, 11 Nov 2025 11:00:26 +0300

НАМАЗДА УКЫЛА ТОРГАН СҮРӘ:
«ӘЛ-МӘГҮН" СҮРӘСЕ

بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

[107:1] أَرَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ
[107:2] فَذَلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ
[107:3] وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ
[107:4] فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ
[107:5] الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ
[107:6] الَّذِينَ هُمْ يُرَاؤُونَ
[107:7] وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ

УКЫЛЫШЫ (ГОСЕЛЛЕ-ТӘҺАРӘТЛЕ КИЛЕШ УКЫЛА):

[БисмиЛләәһир-рахмәәнир-рахиииим.

{107:1} Әра-әйтәл-ләҙий йүкәҙҙибү биддиииин
{107:2} Фәҙәликәл-ләҙии йәдүгъгъүль-йәтиииим
{107:3} Үә ләә йәхүДДЪу гъәләә ТЪагъәәмил-мискиииин
{107:4} Фәүәйлүл-лилмүСЪаллиииин
{107:5} Әлләҙиинә һүм гъәнн СЪаләәтиһим сәәһүүүүн
{107:6} Әлләҙиинә һүм йүраааа-уууун
{107:7} Үә йәмнәгъүүнәл-мәәгъүүүүн

МӘГЪНӘСЕ:

«Дөньяда һәркемгә Шәфкатьле, ахирәттә иман әһелләренә генә Рәхимле Аллаһ исеме белән.

(107:1) [Ахирәттәге] җәзаны ялган дип санаган кешене күрдеңме?
(107:2) Ул - ятимне [малына кул сузар өчен, аны] куучы.
(107:3) Ахирәткә ышанмаганы өчен, кылган игелек бушка китә дип санаганы өчен гаиләсен дә, башкаларны да] юксылны ашатырга өндәми.
(107:4) Намаз укыган монафыйкларга ни үкенеч!
(107:5) Намазларында гафилләргә.
(107:6) Алар [кешеләрнең үзләрен яратуларын һәм мактаганнарын гел көтеп торганга күрә, һәрвакыт] икейөзләнәләр.
(107:7) Изгелек кылуны тыялар. [Зәкят һәм сәдака кебек файдалы нәрсәләрне бирүдән тыялар].

Татарча Мәүлид

Thu, 18 Sep 2025 00:00:00 +0300

Мәүлид мөнәҗәтләре һәм Пәйгамбәребезгә салаватлар
Мунаджат "Мавлид" и "Салаваты Пророку"

Динар Шәймарданов башкара
Исполняет Динар Шаймарданов

Муса Җәлил. Катыйльгә шигыре

Mon, 25 Aug 2025 14:00:00 +0300

Муса Җәлил. Катыйльгә

Мин тез чүкмәм, катыйль, синең алда,
Кол итсәң дә, тоткын итсәң дә,
Кирәк икән, үләм аягүрә,
Балта белән башым киссәң дә.

Меңен түгел, бары йөзен генә
Юк итәлдем синең сыңарның.
Һәм халкымнан, кайткач, шуның өчен
Мин тезләнеп гафу сорармын.
(1943)

Муса Джалиль. Палачу (Перевод Семена Липкина)

Не преклоню колен, палач, перед тобою,
Хотя я узник твой, я раб в тюрьме твоей.
Придет мой час – умру. Но знай: умру я стоя,
Хотя ты голову отрубишь мне, злодей.

Увы, не тысячу, а только сто в сраженье
Я уничтожить смог подобных палачей.
За это, возвратясь, я попрошу прощенья,
Колена преклонив, у родины моей.
(1943)

Тулырак: https://tatar-inform.tatar/news/musa-alil-katyilga-5888755

Муса Җәлил: Бүреләр шигыре

Mon, 25 Aug 2025 00:00:00 +0300

Муса Җәлил

Бүреләр
Кешеләр сугыша, кан коя,
Киселә меңнәрчә гомерләр.
Төн буе улашып якында
Иснәнеп йөриләр бүреләр.

Күпме кан, күпме яшь ат ите
Ялтырый бүренең күзләре.
Бит моны төн буе атышып,
Тураган кешеләр үзләре.

Бүреләр башлыгы карт бүре,
Исереп кешеләр канына
Йөргәндә, сискәнеп туктады
Бер авыр яралы янына.

Яралы ыңраша, саташа,
Каенга терәгән башкаен.
Кызганып егетне, җил белән
Тибрәнеп сыкрана ак каен.

Кызганып егетне, елыйлар
Миләүшә һәм лалә чәчәге.
Тәгәри үләнгә, чык түгел,
Гөлләрнең гөнаһсыз яшьләре.

Карт бүре егетне иснәде,
Аптырап күзенә карады.
Һәм кинәт нидәндер сискәнеп,
Бер читкә тайпылды яралы.

Яралының зәгыйфь сулышы
Бәрелде бүренең борнына.
Юк, бүре тимәде, сак кына
Борылып юнәлде юлына.

Таң белән килделәр кешеләр,
Күрделәр яралы егетне.
Яртылаш ул тайган исеннән,
Шулай да яшәве өмитле.

Кешеләр егетнең тәненә
Кыздырып шомполлар бастылар.
Туйганчы җәфалап, соңыннан
Ялгыз ак каенга астылар.

Кешеләр сугыша, кан коя.
Киселә меңнәрчә гомерләр.
Төн буе улашып якында
Иснәнеп йөриләр бүреләр.
Бүреләр, аһ... ләкин бүреләр
Бу кадәр үк ерткыч түгелләр.

1943, март

Муса Джалиль
Волки

Люди кровь проливают в боях:
Сколько тысяч за сутки умрет!
Чуя запах добычи, вблизи
Рыщут волки всю ночь напролет.

Разгораются волчьи глаза:
Сколько мяса людей и коней!
Вот одной перестрелки цена!
Вот ночной урожай батарей!

Волчьей стаи вожак матерый,
Предвкушением пира хмелен, —
Так и замер: его пригвоздил
Чуть не рядом раздавшийся стон.

То, к березе припав головой,
Бредил раненый, болью томим,
И береза качалась над ним,
Словно мать убивалась над ним.

Все жалеючи, плачет вокруг,
И со всех стебельков и листков
Оседает в траве не роса,
А невинные слезы цветов.

Старый волк постоял над бойцом,
Осмотрел и обнюхал его,
Для чего-то в глаза заглянул,
Но не сделал ему ничего...

На рассвете и люди пришли;
Видят: раненый дышит чуть-чуть.
А надежда-то все-таки есть
Эту искорку жизни раздуть.

Люди в тело загнали сперва
Раскаленные шомпола,
А потом на березе, в петле,
Эта слабая жизнь умерла...

Люди кровь проливают в боях:
Сколько тысяч за сутки умрет!
Чуя запах добычи вблизи,
Рыщут волки всю ночь напролет.

Что там волки! Ужасней и злей —
Стаи хищных двуногих зверей.
1943

Идегәй дастанын популярлаштыруга багышланган түгәрәк өстәл

Mon, 28 Jul 2025 00:00:00 +0300

Казанда узган "Идегәй" эпосын популярлаштыруга багышланган түгәрәк өстәл

Муса Джалиль "Красная ромашка"

Mon, 23 Jun 2025 00:00:00 +0300

22 июня в России - День памяти и скорби, который отмечается в годовщину начала Великой Отечественной войны. В этот день вспоминают всех погибших в годы войны, замученных в плену, умерших от голода и лишений. И в этот день Миллиард.Татар хотел бы вспомнить стихотворение поэта-героя татарского народа Мусы Джалиля «Кызыл ромашка».

Краткий сюжет стихотворения:

Утреннее солнце разбудило поляну ромашек. Они потянулись к свету, качаясь на ветру. Среди них выделялась одна необычная ромашка - её лепестки были алыми, тогда как остальные оставались белоснежными.

Другие цветы удивлённо спрашивали, почему она красная. Ромашка объяснила, что ночью здесь шёл бой, и кровь раненого бойца, сражавшегося против пятнадцати врагов, окрасила её лепестки. Теперь, оставшись одна, она словно пылающая звезда, хранит память о том герое.

«Аның батыр ал каны Тамды минем чукларга»…

«Миллиард.Татар» записал аудио вариант этого стихотворения на двух языках – татарском и русском. Чтецом выступил Гилязов Искандер Аязович – историк, энциклопедист, профессор, академик Академии наук РТ. Ранее, он рассказал о подвиге группы подпольщиков «Мусы Джалиля - Гайнана Курмаша» в годы Великой Отечественной войны. Запись лекции смотрите по ссылке (https://milliard.tatar/news/iskander-gilyazov-nasix-tatarskix-podpolshhikov-kaznili-kak-samyx-opasnyx-vragov-reixa-5460)

Красная ромашка (Автор перевода Френкель Илья Львович)

Луч поляну осветил

И ромашки разбудил:

Улыбнулись, потянулись,

Меж собой переглянулись.

Ветерок их приласкал,

Лепестки заколыхал,

Их заря умыла чистой

Свежею росой душистой.

Так качаются они,

Наслаждаются они.

Вдруг ромашки встрепенулись,

Все к подружке повернулись.

Эта девочка была

Не как все цветы бела:

Все ромашки, как ромашки,

Носят белые рубашки.

Все — как снег, она одна,

Словно кровь, была красна.

Вся поляна к ней теснилась: —

Почему ты изменилась?

— Где взяла ты этот цвет?

А подружка им в ответ:

— Вот какое вышло дело.

Ночью битва здесь кипела,

И плечо в плечо со мной

Тут лежал боец-герой.

Он с врагами стал сражаться,

Он один, а их пятнадцать.

Он их бил, не отступил,

Только утром ранен был.

Кровь из раны заструилась,

Я в крови его умылась.

Он ушел, его здесь нет —

Мне одной встречать рассвет.

И теперь, по нем горюя,

Как Чулпан-звезда горю я.

Муса Җәлил "Кызыл ромашка"

Sun, 22 Jun 2025 00:00:00 +0300

"Миллиард.Татар" озвучил стихотворение поэта-героя Мусы Джалиля «Кызыл ромашка».

«Аның батыр ал каны Тамды минем чукларга»…

СЮДА ВИДЕО СО СТИХОТВОРЕНИЕМ

Кызыл ромашка

Иртәнге таң нурыннан

Уянды ромашкалар.

Елмаеп, хәл сорашып,

Күзгә-күз караштылар.

Назлады җил аларны,

Тибрәтеп ак чукларын,

Таң сипте өсләренә

Хуш исле саф чыкларын.

Чәчкәләр, кәефләнеп,

Җай гына селкенделәр.

Һәм кинәт шунда гаҗәп

Бер яңа хәл күрделәр.

Ерак түгел моңаеп,

Утыра ромашка кызы,

Тик чуклары ак түгел,

Кан шикелле кып-кызыл.

Ромашкалар бар да ак,

Аерылмый бер-береннән;

Ничек болай бер үзе

Ул кызылдан киенгән?

Әйттеләр: «Син, сеңелкәй,

Ник үзгәрдең? Нишләдең?

Нидән кызыл чукларың?

Нидән алсу төсләрең?»

Әйтте кызыл ромашка:

— «Төнлә минем яныма

Ятып батыр сугышчы

Атты дошманнарына.

Ул берүзе сугышты

Унбиш укчыга каршы;

Чигенмәде, тик таңда

Яраланды кулбашы.

Аның батыр ал каны

Тамды минем чукларга.

Минем кызыл күлмәгем

Бик охшады Чулпанга.

Егет китте, мин калдым

Канын саклап чугымда,

Көн дә аны сагынып,

Балкыйм мин таң нурында».

Татарча мәкам: Рукъя Коръән | Өшкерү

Thu, 05 Jun 2025 00:00:00 +0300

Татарча мәкамында рукия

Татарский макам - исполнение определенных сур Корана (рукья)

Татарский макам: Рукъя Коран | Өшкерү

«Аль-Бакара» 1-5, «Аят аль-Курси», «Аль-Бакара» 285-286, «Алю Имран» 189-194, «Йасин», «Аль-Калям» 51-52, «Аль-Ихлас», «Аль-Фаляк», «Ан-Нас».

Ролики озвучил выпускник Центра подготовки хафизов Корана, призер Конкурсов по чтению Корана Ильназ Ильнарович Хазиев из Казанского исламского университета.

Подробнее: https://milliard.tatar/news/tatarskii-makam-kak-zvucit-koran-v-ispolnenii-kazanskogo-xafiza-7059

Суфый Мавля Колый: Хакъка тугры торып коллык кылган гашыйк

Fri, 25 Apr 2025 00:00:00 +0300

Хакъка тугры торып коллык кылган гашыйк - татар суфие Мавля Колый шигыре

Татарские суфии: мунаджат: "Киләек без Аллаһ Аллаһ дәю йә Һу" (Придем, поминая Аллаха")

Fri, 18 Apr 2025 08:00:00 +0300

"Киләек без Аллаһ Аллаһ дәю йә Һу" (Идемте, поминая Аллаха", о, Ху").

Татарская суфийская песня в исполнении музыковеда, исследователя, историка Геннадия Макарова

Татарская суфийская поэзия в плейлисте https://youtu.be/3IzszuNk3Qc?feature=shared

Киләек без Аллаһ Аллаһ дәю, йә Һу

Закирләрне гүзәл итмеш изән сөбхан

Бу юлларның ядын әйткән морад табар;

Дин юлында шәйда булып Аллаһ дисәк,

Киләек без Аллаһ Аллаһ дәю, йә Һу

Хакның зекре Аллаһ дәю, Һәү-Һү дәю,

Гашыйкларның җаны Аллаһ-Аллаһ дәю;

Гашыйксызлар бу юлларны батыйль дәю,

Киләек без Аллаһ Аллаһ дәю, йә Һу

"Идегәй" дастаны: Туктамыш ханның Субраны тулгатып, Идегәйне сынаганы

Mon, 14 Apr 2025 00:00:00 +0300

IV. Туктамыш ханның Субраны тулгатып, Идегәйне сынаганы

Җырау балны эчкәндә,

Бал бөйрәккә төшкәндә

Туктамышка янә әйтте:

– Иделдә булды илле хан,

Җаекта булды ялгыз хан,

Ире ханның уагы, [эре ханның вагы]

Уак ханның иресе –

Карт бабаң да хан иде,

Алымы синнән аз иде,

Биреме синнән күп иде.

Тулга да тулга дисез,

Җырла да җырла дисез,

Ни җырлаек сезләргә?

Ни бирерсез безләргә?

Туктамыш хан анда әйтте:

– Ал кара кеш тун бирим мин сиңа,

Сайлап алып кияр булсаң, җыраучым,

Кыңгыраулы күк карчыга бирием,

Күл кыдырып чөяр булсаң, җыраучым!

Алпан да тилпән йөгертеп,

Адымын җиргә куыртып,

Аргымак ат бирием,

Камчы тартмый менәр булсаң, җыраучым.

Ханәкәдән артык ару бар,

Көнәкәдән артык сылу бар,

Аны да алып бирием,

Уң җиреңә ултыртып,

Аркасыннан сөяр булсаң, җыраучым!

Аякчым булып утырган

Анау да торган Кобогыл,

Аның да нинди ир икәнен

Әйтеп тә бирер булсаң, җыраучым!

Азамат ир Туктамыш

Субрадаен җырауның

Иңсәсенә кара самур тун бирде, [самур – кондызның бер төре]

Үз кулыннан бер сараяк бал бирде.

Сыпыра сынлы суп җырау

Сараякны алгачтын,

Аны авызына алмастан,

Идегәй белән Җанбайны

Кашына ымлап алдырып,

Киң Җанбайның йөзенә

Сорау биреп аны әйтте:

– Бездән борын заманда

Тунику атлы хан үтте,

Яу булганга – яу булды,

Ил булганга – ил булды.

Олы ханның уагы,

Уак ханның олысы

Туникуга баш иде.

Тунику күктән ашканда, [Кытай патшасы дәрәҗәсен алганда?]

Кытай йортын басканда

Аның олы вәзире –

Тат торыны Колатай, [торын – онык?]

Далада табып бер бала,

Тарун булып үстерде. [тарун – үги ата]

Югалчы бала ир булды, [югалчы бала – өйсез, урам баласы]

Озак үтми яу булды; [яу белән килде]

Тат торынын кузгатып,

Туникуны каулады.

Туникуның тәхетенә

Колатайны хан итте.

Хан булган соң Колатай,

Югалчы үскән баланың

Кырсак башын чаптырып,

Туникуны кайтарды.

Сорау бирәм, олы би

Кайсы дөрес эшләде?

Кәмалның улы Киң Җанбай

Җавап биреп аны әйтте:

– Ак калада уйга бай

Йорт агасы Субратай,

Йөз туксан биш яшәдең,

Күпне күреп байкадың,

Күпне белеп сөйләдең,

Синнән кала мин байгыш,

Әйтеп-әйтеп ни әйтим?

Азамат ир Колатай

Яман юлга басмады,

Хан булган соң сарайда

Югалчыны үтереп,

Тунику данын саклады.

Сыпра сынлы Субра

Идегәйгә карап анда әйтте:

– Як түбәгә баш егет,

Яшең утызга җитмәен

Тугыз йортка дан булдың;

Азамат ир Кобогыл!

Төпчек атаң белмимен, [төп атаңны белмимен]

Өч азамат әңгәмәсен

Байкап күрсәң ни булгай?

Анда әйтте Идегәй:

– Ак калада уйга бай

Йорт агасы Субратай.

Йөз туксан биш яшәдең,

Азау тешең ашадың,

Күпне күреп байкадың.

Югалчы үскән батырның

Аты иде Тимертау,

Аның атын әйтмәдең,

Йорттан аны яшердең,

Убалын кая куярсың? [убал – язык]

Өнәндә булды сигез хан,

Олы ханның уагы,

Уак ханның олысы

Туникуга баш иде,

Тунику күккә ашкан соң,

Кытай йортын баскан соң

Үзен күккә ашырган

Йортына кыңгыр карады,

Йорты фәрван булмады; [фәрван – мул, иркен]

Көчлесе кол биләде,

Көчсезе зар иңрәде,

Күккә ашкан Тунику

Йортына күзен салмады;

Югалчы үскән Тимертау

Йортның зарын аңлады;

Юл тапмаен адашкан

Чалпы йортка юл булды. [чалпы – ялпы, масса]

Чалпы йортны кузгатып,

Туникуны каулады,

Йортка күзен салмаган

Туникуны каулаучы

Тимертау дөрес эшләде;

Йортның уен байкамый,

Тимертау сүзен тыңламый,

Сын битләгән сорандай [төсен алыштырган хамелеондай]

Мылҗырап йөргән Колатай,

Тимертау башын чаптырып,

Убал – ялгыш эшләде,

Минем белгәнем шул, – диде.

Җавап сүзен алгачтын,

Сынап бер карап торгачтын,

Өлкән җырау Субра

Идегәйне җөпләп анда әйтте:

– Яшь җелектә май була,

Акылы уйга бай була:

Җелегеңә май тулган,

Акылың уйга бай булган.

Аны әйтеп Субра,

Сары балны күтәреп,

Идегәй белән Җанбайга

Тулгай биреп янә әйтте:

– И сары бал, сары бал,

Сары балны кем эчәр?

Икең бергә килгәндә

Кайсыгыз батыр ир булса,

Алып та алып шул эчәр!

Идегәй: Туктамыш хан белән Аксак Тимер низагы

Thu, 10 Apr 2025 06:57:00 +0300

I. Туктамыш хан белән Аксак Тимер низагы һәм Котлыкыя би белән углы Идегәйнең үлемгә хөкем ителгәне

Борын үткән заманда

Болгар белән Сарайда,

Җаек белән Иделдә,

Алтын Урда, Ак Урда –

Данлы Кыпчак җирендә,

Татардан туган Нугай илендә

Туктамыш дигән хан булды;

Ил булганга – ил булды,

Яу булганга – яу булды,

Биләгәне кол булды,

Әйдәгәне мал булды.

Сарай дигән каласы,

Сиксән күчә арасы, [күчә - урам]

Сары мәрмәр Алтын Таш

Сигез йортка дан булды, [йорт – ил, дәүләт]

Аларда дан булмады.

Суна тибеп каз алган [суна – кыр үрдәгенең бер төре]

Кара лачын Төкле Аяк –

Ау лачыны бар иде,

Тугыз йортка дан булды.

Азамат ир Туктамыш –

Акбүз аты астында,

Лачыны ияр кашында,

Чирүле күлдә кош чөеп [кош чөю – өйрәтелгән ау кошын кулдан чөеп җибәрү]

Дәүран сөргән хан булды. [дәүран сөргән – шул дәвердә ил башы булган]

Ул даръя да бу даръя, [елга арты елга]

Ул даръядан Сыр-Даръя,

Сыр-Даръядан – Сәмәрканд, [Сыр-Даръя артында...]

Сәмәркандта утырган

Әмир Бырлас Шаһ Тимер [Шаһ Тимер – Аксак Тимер]

Туктамышка хат бирде.

Ул хатында бу диде:

“Җаектан ашу Күк Түбә, [ашу – ары]

Күк Түбәдә ак сарай;

Анда утырган Туктамыш –

Ул Туктамыш син булсаң,

Курымны эчкән син булсаң, [кур – кымыз ачыткысы]

Сине баккан мин булсам, [минем кул астымдагы булсаң]

Тугрыңа кунган Төкле Аяк [тугры – ау кошын кундырып йөртә торган агач, тургач]

Тугыз йортка дан булса, –

Аны миңа тапшыргыл”.

Туктамыштай олы хан,

Укыган соң бу хатны,

Уңына торып бер бакты,

Сулына торып бер бакты,

Эченә суык боз төште –

Туң тимердәй күк булды,

Эченә кызу ут төште –

Сум тимердәй кызарды [сум – саф, катыштырылмаган]

Кызарган соң ут булды,

Аннан да үтеп ак булды.

Азамат ир Туктамыш

Анда җавап хат бирде,

Ул хатында бу диде:

“Ул даръя да бу даръя,

Ул даръядан Сыр-Даръя.

Сыр-Даръядан – Сәмәрканд:

Сәмәркандта утырган

Аягы чонтык Шаһ Тимер [чонтык – кыска, җитешмәгән. Аксаклыгыннан көлү]

Әмир Бырлас син булсаң;

Аргы атасы Чыңгыз хан,

Бирге атасы Туйгужа,

Аннан туган Туктамыш –

Ул Туктамыш мин булсам;

Күк Түбәдә ак сарай,

Анда утырган хан булсам,

Ил булганга – ил булсам,

Яу булганга – яу булсам;

Кара лачын Төкле Аяк

Сиңа булмас, Шаһ Тимер!

Тугыз йортка дан булган,

Кара лачын ау кошым

Сиңа булмас, Шаһ Тимер!

Аннан кала Бүз тойгын – [буз тойгын – ак карчыганың бер төре]

Ул да булмас, Шаһ Тимер!

И Шаһ Тимер, Шаһ Тимер,

Тешең җитсә, таш кимер!

Сигез йортка сыймадың,

Тугыз йортны куймадың, [куймадың – тынычта калдырмадың]

Сычкан типкән бидаяк [бидаяк – карчыганың бер төре]

Сиңа булсын, Шаһ Тимер!”

Хат бөтелде, сүз бетте. [бөтелде – язылды]

Ай бетте дә көн бетте.

Ел артыннан яз килде, [ел – Яңа ел (Нәүрүз)]

Чирүле күлгә кош килде,

Күгәл белән каз килде. [күгәл – кыр үрдәгенең бер төре]

Оя баскан Төкле Аяк –

Ул да бала чыгарды.

Кош чөюгә мәл килде.

Ау кошларын караган –

Котлыкыя би иде. [би – түрә, аксөяк]

Азамат ир Туктамыш

Аны үзенә чакыртты:

– Әй Котлыкам, кил, – диде. –

Тугыз йортка дан булган,

Оя баскан Төкле Аяк

Ике бала чыгарса,

Икесен бер сынап күрәем,

Аны миңа бир, – диде.

Котлыкыя би килде.

Кыл ефәк бау муйнында –

Ике бер тиң бала кош,

Икесе дә кулында;

Ул кошларны биргәндә

Туктамыш хан алмады,

Бер артык күз салмады.

– Әй Котлыка би, – диде. –

Болгар белән Сарайда

Мин Туктамыш хан икән,

Тугрыма кунган Төкле Аяк

Тугыз йортка дан икән,

Аны баккан син икән,

Аны көткән мин икән, [ауга йөртүче мин икән]

Аннан туган ике кош –

Аны миңа бир, – диде.

Котлыкыя би анда

Янә килеп йөгенде [йөгенү – бер аякка тезләнеп чүгү]

Ул икесен янә биргәндә

Туктамыш хан аны алды,

Тырнак очына кундырып,

Берәвен чөйде тургайга,

Берәвен чөйде күгәлгә –

Икәве дә очмады,

Тырнагыннан купмады.

Шунда белде Туктамыш –

Ике бер тиң бала кош

Төкле Аяктан тумаган,

Томшыгы тома яралган [тома – яссы, үткен түгел]

Төксез аяк – бидаяк.

Азамат ир Туктамыш

Анда күңеле бозылып,

Котлыкыя бигә әйтте:

– Тугыз йортка дан булган

Кара лачын Төкле Аяк,

Аны чөйгән мин икән,

Аны баккан син икән,

Аның ике баласын

Сорап торган мин икән.

Миңа сонып торганың – [сону – бирергә дип сузу]

Аягы төксез бидаяк, –

Аны үзеңә ал! – диде, –

Үз кошларым бир! – диде.

Татарские суфии: мунаджат "Хызыр Ильяс атам бар"

Fri, 04 Apr 2025 08:00:00 +0300

"Хызыр Ильяс атам бар" ("У меня есть отец по имени Хизр, Ильяс") Татарская суфийская песня в исполнении музыковеда, исследователя, историка Геннадия Макарова.

Татарская суфийская поэзия в плейлисте https://youtu.be/3IzszuNk3Qc?feature=shared

Хызыр Ильяс атам бар

Күктән рәхмәт яудырган, җирдә нәбат үстергән,

Мәхрусатын иңдергән Хызыр Ильяс атам бар.

Килеп төзде халканы, эзләп тапмас халык аны,

Тарикатьнең солтаны Хызыр Ильяс атам бар.

Килеп халка төзегән, кеме егълап, кем көлгән ,

Кемлеген әүвәл белгән Хызыр Ильяс атам бар.

Кем ирдеге билгесез, ару колга әйгүсез,

Хакдин үзгә билгесез Хызыр Ильяс атам бар.

Комда эзен эзләгән, сер сүзләгән,

Халкдин үзен гизләгән Хызыр Ильяс атам бар.

Татарча мәкам - Фәләк сүрәсе

Thu, 27 Mar 2025 13:00:00 +0300

Сура «аль-Фаляк»

Фәләк сүрәсе

"Татарча мәкам": әл-Кадер сүрәсе

Wed, 26 Mar 2025 09:00:00 +0300

В честь наступившего месяца Рамадан (Рамазан) редакция «Миллиард.Татар» совместно с Центром подготовки хафизов Корана, Российским исламским институтом и радио «Китап» подготовила ролики с рецитацией Корана в манере, характерной для Волго-Уралья. В народе эту манеру чтения сур называют «татарский макам». Ролики озвучил выпускник Центра подготовки хафизов Корана, призер Конкурсов по чтению Корана Ильназ Ильнарович Хазиев из Казанского исламского университета.

Сура «аль-Кадр» Әл-Кадер сүрәсе Мәккә чоры, 5 аять Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. Һичшиксез, Без аны [мәңгелек могҗиза булган Коръәни Кәримне] Кадер кичәсендә [Ләүхелмәхфүздән тулы килеш беренче кат күккә] иңдердек. 2. Кадер кичәсенең нинди икәнен син каян белә аласың? 3. Кадер кичәсе [Кадер кичәсе булмаган] мең айдан да хәерлерәк. [Шул сәбәпле, аңарда кылынган изге гамәл сиксән өч ел да дүрт ай буена бертуктаусыз кылынган гамәлгә тиң генә түгел, аннан да фазыйләтлерәк]. 4. Ул кичәдә, Раббыларының рөхсәте белән, фәрештәләр һәм Рух [дип тә аталган Җәбраил [галәйһиссәлам] һәртөрле эш өчен иңәләр. 5. Таң атканчы [фәрештәләр очраткан һәр иманлы ир һәм хатынга сәлам биргәннәре өчен] ул [кичә] иминлек [булыр].

Мекканская, 5 аятов. С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Мы, поистине, низвели его [Куръан] в ночь Предустановления. 2. Откуда ты мог знать, что такое ночь Предустановления? 3. Ночь Предустановления лучше тысячи месяцев. 4. Ангелы и Дух [Джибриль] спускаются в нее [в эту ночь] с разрешения их Господа [на землю] со всеми Его повелениями. 5. Она благополучна до наступления рассвета.

#татары #татарстан #татарскаякультура #золотаяорда #татарскаякухня #история #казань #ислам #татарскийязык #татарча #татарлар Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках «Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873... «Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast... «Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288 «ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705 «Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/ Наши ресурсы https://zen.yandex.ru/milliardtatar https://t.me/milliardtatar https://vk.com/milliard.tatar https://ok.ru/group/59598438334489 Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733 Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Азан догасы - молитва после азана (на арабском)

Mon, 24 Mar 2025 06:00:00 +0300

Азан догасы - молитва после азана (на арабском)

Азан догасы: اَللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَالدَّرَجَةَ الْعَالِيَةَ الرَّفِيعَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِى وَعَدْتَهُ وَارْزُقْنَا شَفَاعَتَهُ يُوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ

Әллааһүммә раббә һәәзиһид-дәгъүәтит-тәммәти үәс-саләәтил-каа’имәһ. Әәти Мүхәммәдәнил-үәсииләтә үәл-фәдыйләтә үәд-дәраҗәтәл-гәәлийәтәр-рафиигәһ. Үәбъгәсһү мәкаамәм-мәхмүдәнил-ләзи үәгәдтәһү уәр-зүкнәә шәфәәгатәһү йәүмәл-кы’йәәмәһ. Иннәкә лә түхълифү-мигадь. Мәгънәсе: Әй, шушы камил азанның һәм вакыты кергән намазның хуҗасы Аллаһ. Мөхәммәд галәйһиссәләмгә ярдәмне, артыклыкны һәм югары дәрәҗәне бир. Шулай ук аны Үзең вәгъдә кылган мактаулы урынга ирештер һәм Кыямәт көнендә аның шәфәгатен безгә насыйп ит. Дөреслектә, Син Үз вәгъдәңә хилафлык кылмыйсың.

Татарча мәкам: Йәсин сүрәсе

Wed, 19 Mar 2025 06:00:00 +0300

Сура «Йасин» Йәсин сүрәсе В честь наступившего месяца Рамадан (Рамазан) редакция «Миллиард.Татар» совместно с Центром подготовки хафизов Корана, Российским исламским институтом и радио «Китап» подготовила ролики с рецитацией Корана в манере, характерной для Волго-Уралья. В народе эту манеру чтения сур называют «татарский макам».

Йәсин сүрәсе Мәккә чоры, 83 аять

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. Йәә сииин. 2. Хикмәтле Коръән белән ант итәмен. 3. [Расүлем!] Син, һичшиксез, [пәйгамбәр итеп] җибәрелгәннәрдән. 4. Туры юлда. 5. [Җибәргән пәйгамбәрләргә һәм китапларга инанмаганнардан үч алырга көче җиткән] Бөек [Җиңелмәс] һәм Рәхимледән иңдерелгән [Коръән аятьләрен укы]. 6. Аталары [һәм бабайлары] кисәтелмәгән, шуңа күрә алар да [Ахирәттә башларына төшәчәк газаплардан] хәбәрләре булмаган кешеләрне кисәтүең өчен [иңдерелде]. 7. Аларның күбесе өчен [«кешеләр һәм җеннәр белән җәһәннәмне тутырачакмын» дигән] вәгъдә үтәлде инде, чөнки алар [моның кадәр дәлилләрне күрүләренә карамастан] иман итмиләр. 8. Һичшиксез, Без аларның муеннарына богаулар салдык ки, алар аларның иякләренә тиеп тора, шуңа күрә аларның башлары күтәрелеп тора . 9. [Алар, үҗәтлек күрсәтеп, үзләренә бирелгән мөмкинлекләрне аятьләребезне аңлау юлында кулланмаганнары өчен] Без аларның артларыннан да, алларыннан да бер киртә белән уратып алдык һәм аларның [күзләрен] томаладык, шуңа күрә алар [хакыйкатьне һич] күрмиләр. 10. Аларны кисәтсәң дә, кисәтмәсәң дә, аларга барыбер, [һәр ике очракта да] алар ышанмыйлар. 11. Син бит зикергә [үгетләр белән тулы Коръәни Кәримгә ышанып, аның хөкемнәре белән гамәл кылып, аңа] ияргән һәм күрмичә Рахманнан [кешеләр күрмәгән урыннарда да Аңардан] курыккан кешене генә кисәтә аласың. Менә аны мәгъфирәт һәм [изге гамәлләре өчен] күркәм бер әҗер белән сөендер. 12. Һичшиксез, үлеләрне Без генә терелтәчәкбез. Алар элек кылган [яхшы һәм начар] нәрсәләрне дә, [укыткан гыйлемнәре, ялган китаплары һәм калдырган вакыфлары кебек яхшы нәрсәләрне дә, артларыннан дәвам итәчәк золымлык кебек начар] эзләрне дә яза барабыз. Без [аларның гамәлләреннән үткән һәм киләсе] һәрнәрсәне ап-ачык [һәм бөтен китапларның үзенә бәйле] бер имамда [Ләүхелмәхфүздә] санап теркәдек. 13. [Расүлем!] Аларга [мөшрикләргә Антакия дип билгеле булган] шәһәр халкын мисал итеп китер. Менә аларга [Гайсә [галәйһиссәлам] тарафыннан] җибәрелгәннәр килгән иде. 14. Ул вакытта Без аларга [Садыйк һәм Садук исемле] икене җибәргән идек. Алар исә аларны ялганчылар дип санадылар. Без [Шәмгун исемле] өченче [илче] белән [аларны] куәтләдек. Алар [андагы халыкка]: «Һичшиксез, без – сезгә [хакны тәблигъ итәр өчен] җибәрелгән кешеләрбез», – диделәр. 15. [Илчеләргә] Әйттеләр: «Сез безнең кебек [ашап-эчкән, шуңа күрә бездән бернәрсәгез белән дә өстен булмаган] кешеләр генә. [Колларын бик кызганган] Рахман [аларга авырлык китермәс өчен] бернәрсә дә иңдермәде. Сез ялган сөйлисез». 16. Алар әйттеләр: «Раббыбыз белә: без, һичшиксез, сезгә [туры юлны күрсәтер өчен] җибәрелгән кешеләр. 17. Безгә ачык бер рәвештә [Аллаһның боерыкларын] сезгә ишеттерүдән башка берни йөкләнмәде». 18. Алар: «Һичшиксез, без сездән шикләнәбез. Әгәр дә сез [бу дәгъватыгыздан] ваз кичмәсәгез, сезне ташлар атып үтерәчәкбез һәм бездән сезгә тилмерткеч бер газап кагылачак», – диделәр. 19. Алар әйттеләр: «Сезнең шикләнүегез сезнең үзегездә [булган көферлек ул]. Сезгә үгет бирелде дипме [шикләнәсез]? Әйе, сез чиктән ашкан халык шул». 20. [Шулчак] Шәһәрнең читеннән [Хәбиб Нәҗҗар исемле] йөгерә-йөгерә бер кеше килде һәм әйтте: «И, кавемем! [Потка табынуны ташлагыз да] Бу илчеләргә иярегез.

Татарча мәкам: Бәкара сүрәсе (Аятел көрси, 255 нче аят)

Mon, 17 Mar 2025 06:00:00 +0300

255. Аллаһ, Аннан башка илаһ юк, [ул башы һәм ахыры булмаган, затына муафыйк тормыш белән мәңге] Тере, [барлыкка китерелгән һәрнәрсәгә] Тереклек бирүче. Аны ою халәте дә, йокы да басмый. Күкләрдәге һәм җирдәге һәммә нәрсә – Аныкы гына. Кем Аның рөхсәтеннән башка Аның каршында шәфәгать кыла алсын? Ул [бар иткән мәхлукларыннан] элек ни булганны да, соңыннан ни булганын да [һәрнәрсәләрен] белә. Ул [өйрәтергә] теләгән нәрсәләрдән тыш, алар Аның гыйлеменнән берни дә төшенә алмый. [Гарешнең каршындагы тәхете булган] Көрсие [исә] күкләрне һәм җирне каплаган. Аларның икесен саклау Аңа бер дә авырлык китерми. Ул – Бөеклеккә ирештерүче һәм Бөекләрнең Бөеге.

255. Аллах – нет бога [достойного поклонения], кроме Него, Живого, Вечного [чье существование не имеет ни начала, ни конца]. Им не овладевают ни дремота, ни сон. Ему принадлежит все, что на небесах, и все, что на земле. Кто может заступиться перед Ним без Его дозволения? Он знает их [творений] будущее и прошлое. Они постигают из Его знания только то, что Он пожелает [им открыть]. Его Курси объемлет небеса и землю, и Ему не трудно сохранять их [в порядке]. Он – Возвышенный [не имеющий недостатков и сходства с творениями], Великий.

Татарча мәкам: Вакыйга сүрәсе

Sat, 15 Mar 2025 06:00:00 +0300

Әл-Вакыйга (Вакыйга) сүрәсе Мәккә чоры, 96 аять Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. [Тулысынча булачак Кыямәт] Вакыйга килеп җиткәч. 2. Аның җитүен [Аллаһка карата] ялган [уйлап чыгарып, Кыямәтнең буласы юк] дип беркем саный алмаячак. 3. [Кыямәт дөньяда тәккәбберләнгән бер төркем кешеләрне] Кимсетә, [нахакка түбәнсетелгән бер төркем кешеләрне исә] күтәрә. 4. Җир бер селкенү белән тетрәгәч. 5. Таулар вак-вак кисәкләргә теткәләнгәч. 6. Шул сәбәпле алар чәчелгән тузанга әйләнгәч. 7. [И, кешеләр!] Сез өч сыйныфка бүленгәч . 8. Уң як әһелләре. Кемнәр соң ул уң як әһелләре? 9. [Дәфтәрләрен сул якларыннан аласы булган] Сул як әһелләре. Кемнәр соң ул сул як әһелләре? 10. [Һиҗрәт, намаз, һәм тәүбә кебек хәерле гамәлләрдә] Алга чыгучылар – [Аллаһның рәхмәтенә] алга чыгучылар. 11. Алар [илаһи хозурга] якынайтылганнар. 12. Нәгыйм җәннәтләрендә [урнаштырылачаклар]. 13. [Болар] Әүвәлгеләрдән зур бер җәмәгать. 14. Соңгылардан исә аз. 15. [Алтын кебек җәүһәрләр белән] Чигелгән диваннар өсләрендә. 16. Кара-каршы һәм шуларга таянып. 17. Мәңге яшь яшүсмерләр [хезмәт күрсәтеп] алар тирәсендә әйләнеп йөриячәк. 18. [Елгадан аккан] Шәраблы чүмеч, кувшин һәм касәләр белән. 19. Аңардан баш та авыртмый, исермиләр дә. 20. [Хезмәтчеләр] Алар сайлаган [төрле-төрле] җиләк-җимешләр белән [алар тирәсендә йөриячәкләр]. 21. Янә җаннары теләгән кош итләре белән [сыйлап торачаклар]. 22. Зур һәм кара күзле хатыннар да [тирәләрендә йөриячәк]. 23. Саклаулы энҗе шикеллеләр. 24. Алар кылган нәрсәләр өчен әҗер буларак. 25. Алар анда буш сүз дә, берәр гөнаһта гаепләү дә ишетмәячәкләр. 26. Тик «Сәлам! Сәлам!» сүзләрен генә [ишетәчәкләр]. 27. [Дәфтәрләрен уң якларыннан аласы булган] Уң як әһелләре. Кемнәр соң ул уң як әһелләре? 28. [Аллаһ тарафыннан] Чәнечкеләре алынган [һәрбер чәнечке урынына төрле-төрле тәмнәрдә һәм төсләрдә җимешләр куелган] сидрә [ягъни гарәбстан чиясе] агачлары арасында. 29. Җимешләре аска салынып торган бананнар [арасында]. 30. [Ат белән баручы йөз елда да үтә алмаслык] Сузылган күләгә. 31. [Теләгәннәре саен бер интегүсез теләсә кая] Аккан сулар. 32. Һәм төрле-төрле бик күп җимешләр. 33. Бетми торган һәм [нинди дә булса юл белән] тыелмаган. 34. [Биш йөз еллык арага] Күтәрелгән ятаклар [өстендә хуриләр белән бергәләр]. 35. Без аларны [бер ата-анадан туу турында сүз дә күтәрмичә] юктан бар итү белән барлыкка китердек. 36. Аларны [алар белән никадәр генә якынлык кылынса да] гыйффәтле иттек. 37. [Ирләренә] Гашыйк булган [сөйкемле, назлы һәм барысы да утыз өч яшьлек] яшьтәшләр. 38. [Боларны] Уң як әһелләре өчен [яралттык]. 39. [Алар] Әүвәлгеләрдән зур бер җәмәгать. 40. Соңгылардан да зур җәмәгать. 41. [Дәфтәрләрен сул кулларына аласы булган] Сул як әһелләре. Кемнәр соң ул сул як әһелләре? 42. [Күзәнәкләрнең эченә кадәр үтеп керерлек кайнар] Сәмум җиле һәм кайнаган су эчендәләр. 43. Һәм кап-кара төтен күләгәсендә. 44. [Ул күләгә] Салкынча да, рәхәт тә түгел. 45. Һичшиксез, алар моңа кадәр мул нигъмәтләргә ия кешеләр иде. 46. Олуг гөнаһта алар үҗәтлек күрсәттеләр. 47. Алар әйтәләр иде: «Без үлгәнебездән соң туфрак һәм [черегән] сөякләргә әверелгәч, терелтеләчәкбезме әллә? 48. Әүвәлге аталарыбыз дамы [терелтеләчәк]?» 49. Әйт: «[Сез һәм аталарыгыз гына түгел] Иң әүвәлгеләр һәм иң соңгылар [һәммәсе]. 50. [Терелтелүләреннән соң дөньяның ахыры булган] Билгеле көннең билгеле вакытына тупланачаклар».

Татарча мәкам: Мөлек сүрәсе (Тәбәрәк сүрәсе)

Thu, 13 Mar 2025 06:00:00 +0300

Тәбәрәк сүрәсе В честь наступившего месяца Рамадан (Рамазан) редакция «Миллиард.Татар» совместно с Центром подготовки хафизов Корана, Российским исламским институтом и радио «Китап» подготовила ролики с рецитацией Корана в манере, характерной для Волго-Уралья. В народе эту манеру чтения сур называют «татарский макам».

Әл-Мүльк (Хөкемдарлык) сүрәсе Мәккә чоры, 30 аять Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. Хөкемдарлык [кодрәт] фәрманында булган [Аллаһ] бөек, һәм Ул [һәрнәрсәгә көче җиткән] кодрәтле. 2. Ул, сезнең кайсыгыз гамәлләренә күрә күркәмрәк булуын сынар өчен, үлемне һәм тереклекне яралтты [сезнең кылачакларыгыз хакында әзәли гыйлемен уртага чыгарачак, соңыннан Үзенең гыйлеменә күрә түгел, кылганнарыгызга күрә әҗерләрегезне бирәчәк]. Ул – Бөек [Җиңелмәс], [гөнаһларны күпләп] Гафу итүче. 3. Ул катлы-катлы итеп җиде күкне яралтты. [И, күрә белгән кеше! Никадәр генә эзләсәң дә, барлыкларын соң дәрәҗәдә кызганган] Рахман яралткан нәрсәләрдә бернинди кимчелек күрә алмассың. [Әгәр дә берәр шигең булса, күкләргә] Тагын бер күз сал, бер-бер бозыклык күрә аласыңмы? 4. Шуннан соң тагын ике мәртәбә күзеңне төбәп кара. [Нәтиҗәдә] Күз сиңа [эзләгән бозыклыкны таба алмыйча] көчсез һәм алҗыган хәлдә кайтыр. 5. Без [сезгә] дөнья күген кандилләр [кебек балкыган йолдызлар] белән бизәдек. Аларны [фәрештәләр арасында телгә алынган вәхиләрне ишетергә дип угрылык кылган] шайтаннарга атыла торган нәрсәләр иттек һәм аларга [дөньяда йолдыз кисәкләре белән яндырылуларыннан соң, Ахирәттә] ялкынлы ут газабы әзерләдек. 6. [Шайтаннар булсынмы, җеннәр яки кешеләрдән булсынмы] Раббыларын инкяр итүчеләр өчен җәһәннәм газабы бар. Ул нинди яман бер бару урыны! 7. Алар [зур бер учак эченә ташланган утыннар кебек] аның эченә ыргытылган вакытта, аның [казан кебек] кайнаганда чыгарган үкерүен ишетерләр [ул ишәк үкергән тавышны хәтерләтер]. 8. Ул [җәһәннәм, кяферләргә булган] ачуыннан шартларга тора. Аның эченә [кяфер] бер төркем тотып ташланган саен, [Малик һәм аның ярдәмчеләреннән торган] сакчылары алардан: Сезгә [аятьләрен укыган] кисәтүче килмәдеме?» – дип сорарлар. 9. Алар әйтерләр: «Әйе, безгә кисәтүче килгән иде, тик без аны ялганчы дип санадык һәм аңа: «Аллаһ бернәрсә дә иңдермәде, сез бит зур бер адашу эчендәсез», – дип әйттек». 10. Һәм [гаепләрен таныр өчен]: «Әгәр дә без [кисәтүләрне] ишеткән яки [хакыйкатьләрне уйлап] аңлаган булсак, [бүген без] ялкынлы ут әһелләре арасында булмас идек», – дип әйтерләр. 11. Шулай итеп, алар гөнаһларын таныдылар. Инде ялкынлы ут әһелләре [Аллаһның рәхмәтеннән] ерак булсын! 12. Һичшиксез, күрми торып, Раббыларыннан куркучыларга мәгъфирәт һәм зур әҗер бар. 13. [И, кяферләр!] Сүзләрегезне, теләсәгез, сер итеп саклагыз яки ачып салыгыз [аерма юк]. Һичшиксез, Ул күкрәкләрдә булганнарны белә. 14. Әллә [һәрнәрсәне] Яралтучы [яшеренне дә ачык кебек] белмиме? Ул – [колларга] Мәрхәмәт итүче, [һәрнәрсәдән] Хәбәрдар. 15. Ул җирне сезгә буйсындырды. Аның җилкәсендә [тауларында һәм тигезлекләрендә] йөрегез һәм Аның ризыгыннан ашагыз. Терелүегез [һәм кайтуыгыз] Аңа гына бит. [Менә шулвакыт сездән бу нигъмәтләр өчен шөкердә булу-булмавыгыз соралачак]. 16. Аллаһы Тәгаләнең [Карунны йоттырган кебек] сезне җирдән йоттырмавыннан иминсезме? Шулчак ул [туфрак сезне эченә алып] бик каты селкенә. 17. Әллә Аллаһы Тәгаләнең өстегезгә ташлар яудыра торган давыл җибәрмәвеннән иминсезме? Кисәтүемнең ниндилеген тиздән беләчәксез. 18. Алардан алдагылар да [пәйгамбәрләре] ялган [сөйли] дип санаганнар иде, ләкин [шундый көчле булуларына карамастан] Минем [аларны] танымавым нинди булды! 19. Өсләрендәге кошларны күрмиләрме әллә? Алар [канатларын] бер ачып, бер җыеп очалар. [Канатларын җәйгән һәм җыйган вакытларында] Аларны Рахманнан башка беркем дә тотмый. [Шуның өчен Ул аларны аерым бер шәкелдә яралтты һәм аларга һавада оча алырлык хәрәкәтләрне илһам итте. Рәхмәте һәрнәрсәне каплаган Затның мәрхәмәте булмаса, табигатьләре җиргә тартылу булган авыр барлыкларның һава бушлыгында рәхәтләнеп тора алуларын уйлап та булмас иде]. Һичшиксез, Ул бөтен нәрсәне дә [бик яхшы] күрә. 20. Рахман булмаса, кем гаскәрегез була ала һәм сезгә ярдәм итә ала соң? Кяферләр бит – бер алдану эчендәләр.

Саксини: Аллаһы Тәгаләнең "Рамазан аенда Коръән иңдерелде" сүзләре хакында

Wed, 12 Mar 2025 13:00:00 +0300

Болгарская исламская академия совместно с Миллиард татар при поддержке Милли радио «Китап» запустили проект по популяризации труда булгарского учёного, богослова Сулеймана ибн Дауда ас-Саксини, жившего в XII веке, в преддверии священного месяца Рамадан.

Проект основан на книге Сулеймана ибн Дауда ас-Саксини «Зухрат ар-рийад ва нузхат ал-кулюб ал-мирад» («Красота садов и утешение страждущих душ»), изданной в 2022 году коллективом авторов в составе специалистов Болгарской исламской академии и Академии Наук Республики Татарстан. Работа вышла на арабском языке с переводом на татарский и русский языки.

Книга представляет собой научное издание с переводом оригинального арабского текста религиозно-философского трактата учёного-богослова XII века на русский язык с комментариями. Её ценность заключается в том, что это самый ранний из известных на сегодня трудов периода Волжской Булгарии, в котором отражены популярные сюжеты восточно-мусульманской литературы, приведены комментарии к кораническим текстам, хадисам, притчам и суфийским преданиям.

Сөләйман бине Даут әс-Саксининең «Зухрат ар-рийад ва нузхат ал-кулюб ал-мирад» әсеренең егерме өченче мәҗлес - "Аллаһы Тәгаләнең "Рамазан аенда Коръән иңдерелде" сүзләре хакында".

"Нур" мәчетенең имамы Хәлил хазрат Хайбрахманов укый.

Читает Халиль хазрат Хайбрахманов, имам мечети «Нур» и руководитель отдела заучивания Корана «Тахвиз» мухтасибата г. Нижнекамск ДУМ РТ.

Татарча мәкам: Әл-Кәфирун (Кяферләр сүрәсе)

Wed, 12 Mar 2025 06:00:00 +0300

Сура «аль-Кяфирун» Әл-Кәфирун (Кяферләр сүрәсе)

Сура аль-Кяфирун (Неверующие) Мекканская, 6 аятов. С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Скажи: «О неверующие! 2. Я не поклоняюсь тому, чему вы поклоняетесь. 3. А вы не поклоняетесь Тому, Кому поклоняюсь я. 4. Я не буду поклоняться тому, чему поклоняетесь вы. 5. А вы не станете поклоняться Тому, Кому поклоняюсь я. 6. Вам – ваша религия, а мне – моя!»

Әл-Кәфирун (Кяферләр) сүрәсе Мәккә чоры, 6 аять Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. [Расүлем! Иман итмәячәкләре Аллаһка билгеле булган аерым мөшрикләргә] Әйт: «И, кяферләр! 2. Мин сез табынган нәрсәләргә табынмыйм. 3. Сез дә [хәзерге вакытта] мин гыйбадәт кылган Затка табынмыйсыз. 4. Мин сез табынган нәрсәләргә [беркайчан да] табыначак түгелмен. 5. Сез дә [беркайчан да] мин гыйбадәт кылган Затка табынмаячаксыз. 6. Сезгә үз динегез [сез инде аны калдыра алмаячаксыз], миңа үз динем [мин дә аны беркайчан да кире какмаячакмын]».

Сулейман Саксини: "Намерение верующего лучше его деяния"

Tue, 11 Mar 2025 00:00:00 +0300

20-й маджлис труда «Красота садов и утешение страждущих душ» читает Зуфар хазрат Субхангулов, имам-мухтасиб Чишминского района Республики Башкортостан.

Татарча мәкам: Кәүсәр сүрәсе

Mon, 10 Mar 2025 00:00:00 +0300

Мекканская, 3 аята. С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Поистине, Мы даровали тебе аль-Кяусар. 2. Поэтому молись своему Господу и совершай жертвоприношение. 3. Поистине, твой ненавистник сам окажется бездетным.

Мәккә чоры, 3 аять Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. Һичшиксез, Без сиңа Кәүсәрне бирдек. 2. [Шулай булгач] Раббың өчен намаз укы һәм [Аның исеме белән] корбан чал [да, корбан итләрен юксылларга тарат]. 3. Һичшиксез, сиңа ачу тотучы үзе бөтен хәерләрдән мәхрүм ителгән.

Татарча мәкам: Нәс (Кешеләр) сүрәсе

Fri, 07 Mar 2025 09:00:00 +0300

Ән-Нәс (Кешеләр) сүрәсе Мәккә чоры (башка риваятьләр буенча Мәдинә), 6 аять

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. [Расүлем!] Әйт: «Сыенамын [бөтен] кешеләрнең [яралтучысы һәм тәрбия итүчесе булган] Раббысына. 2. Кешеләрнең [идарә итүчесе булган] хуҗасына. 3. Кешеләрнең [гыйбадәткә лаек бердәнбер] илаһына. 4. Вәсвәсә кылучы булганның һәм [кол Раббысын телгә алган чакта] качып китүченең [шайтанның] явызлыгыннан. 5. Ул [телләре белән зикердә булып күренсәләр дә, күңелләре белән зикердән гафил булган] кешеләрнең күкрәкләренә вәсвәсә бирә. 6. [Ул шайтаннар] Җеннәрдән һәм кешеләрдән.

Сура ан-Нас (Люди) Мекканская (по другим данным – мединская), 6 аятов.

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Скажи: «Я прибегаю к защите Господа людей, 2. Властелина людей, 3. Бога людей, 4. от зла искусителя, отступающего [при упоминании Аллаха], 5. который нашептывает в сердца людей. 6. [Шайтан бывает] Из джиннов и людей».

Наши лекции публикуются в подкастах на следующих площадках «Яндекс Музыка»: https://music.yandex.ru/album/3134873... «Apple podcasts»: https://podcasts.apple.com/us/podcast... «Звук»: https://zvuk.com/podcast/34149288 «ВК»: https://vk.com/podcasts-202371705 «Mave»: https://tatarhistory.mave.digital/ Наши ресурсы https://zen.yandex.ru/milliardtatar https://t.me/milliardtatar https://vk.com/milliard.tatar https://ok.ru/group/59598438334489 Подкасты https://music.yandex.ru/album/31348733 Чат лектория: https://t.me/+zqGltRGvJDtmYmU6

Татарча мәкам: Бәкара сүрәсе (183-185 нче аятләр)

Fri, 07 Mar 2025 06:00:00 +0300

183. И, иман китерүчеләр! Сездән алда килеп киткәннәргә [фарыз булып] язылган кебек, сезгә дә [Рамазан аендагы] ураза [фарыз буларак] язылды. Бәлки, [ачлык ярдәме белән гөнаһлардан сакланып] тәкъвалык ияләреннән булырсыз! 184. Санаулы көннәрдә [ураза сезгә фарыз кылынды]. Ләкин арагыздан кем дә кем [ураза аңа зарар китерерлек дәрәҗәдә] авыру яки сәфәрдә булса, [уразаны калдыра ала, ләкин тота алмаган көннәре урынына сәламәтләнгәч яки сәфәре тәмамлангач] башка санаулы көннәр [тотарга тиеш]. Аңа [фидиягә] көчләре җиткәннәргә исә бер фәкыйрьне [көненә ике мәртәбә ашатып] туендырырлык фидия [йөкләнә] . Кем үз иреге белән [фидиягә күбрәк сарыф итеп] бер игелек кылса, бу аның үзе өчен хәерлерәк. [Фидия түләвегезгә караганда] Ураза тотуыгыз сезнең өчен хәерлерәк. Әгәр сез [уразадагы фазыйләтне] белсәгез иде ! 185. Рамазан ае – аңарда кешеләр өчен һидаять, туры юлны күрсәткән ачык дәлилләр, хакны ялганнан аерган Коръән иңдерелгән [ай]. Сездән берәү Рамазан аена ирешсә, аны ураза тотып үткәрсен, ләкин кем [ураза тота алмаслык дәрәҗәдә] авыру яки сәфәрдә булса, башка санаулы көннәрне [тотарга тиеш]. Аллаһ сезгә җиңеллек тели, сезгә авырлык теләми, [ураза тотарга кирәкле көннәр] санын тутырырсыз, һәм, сезгә туры юлны күрсәткәне өчен, Аллаһны олыларсыз [дип]. Бәлки, [Аллаһның хисапсыз нигъмәтләренә, бигрәк тә шушы рөхсәтләренә] шөкер итүчеләрдән булырсыз!

183. О верующие! Предписан вам пост [в месяц Рамадан] так же, как он был предписан тем, кто жил до вас, чтобы вы были богобоязненными. 184. [Пост – это] Считанные дни. А кто из вас болен или в пути, [в этом случае он может не держать пост, но тот] пусть постится такое же количество дней в другое время. А на тех, кто может [поститься] – фидья [искупление, и это] накормить бедняка. А кто добровольно сделает [больше] хорошего, то это лучше для него. Однако поститься лучше для вас [чем выплачивать фидья], если бы вы знали [это, вы бы непременно постились]. 185. Месяц Рамадан – [это месяц], в который был ниспослан Куръан как руководство для людей, доказательство истинного пути и различение [между истиной и ложью]. И кто из вас застанет этот месяц, пусть постится! А кто [настолько] болен [что не в силах держать пост] или в пути [в этих случаях он может не держать пост], то пусть постится такое же количество дней в другое время [в качестве возмещения]. Аллах желает вам облегчения и не желает вам трудностей. [Аллах желает] Чтобы вы постились все [положенные] дни, возвеличивали Аллаха за то, что Он наставил вас на истинный путь, и были благодарны [Аллаху за это и за все другие бесчисленные блага].

Татарча мәкам - Әл-Ихлас сүрәсе (Кольһүаллаһ)

Wed, 05 Mar 2025 06:00:00 +0300

Сура «аль-Ихлас»

Әл-Ихлас сүрәсе (Кольһүаллаһ)

Сура «аль-Ихлас» - Әл-Ихлас сүрәсе (Кольһүаллаһ)

Әл-Ихлас сүрәсе Мәккә чоры, 4 аять

Рәхимле һәм шәфкатьле Аллаһ исеме белән! 1. [Расүлем!] Әйт: «Ул Аллаһ – бердәнбер. 2. Аллаһ – [бернәрсәгә дә] Мохтаҗ булмаучы. 3. Ул тудырмаган һәм тудырылмаган. 4. Һич беркем Аңа [бер яктан да охшаш, иш һәм] тиң түгел».

Сура аль-Ихляс (Искренность) Мекканская, 4 аята.

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Скажи: «Он – Аллах – Один. 2. Аллах Самодостаточен. 3. Он не родил и не был рожден. 4. И нет никого [и ничего] равного [и подобного] Ему».

Татарча мәкам - Фатиха сүрәсе (Әлхәм)

Tue, 04 Mar 2025 18:33:59 +0300

Сура «аль-Фатиха»

Фатиха сүрәсе (Әлхәм)

Читает Ильназ Хазиев (Казанский исламский университет)

Илназ Хаҗиев (Казан ислам университеты) укый

Фатиха (Ачучы) сүрәсе

Мәккә чоры, 7 аять

Рәхимле һәм Шәфкатьле Аллаһ исеме белән ! 1. Барча мактаулар – галәмнәрнең Раббысы [тәрбиячесе] булган Аллаһка. 2. [Дөньяда һәрбер колына мәрхәмәтле булган] Рахманга, [иман китерүчеләргә генә Ахирәттә мәрхәмәтле булган] Рахимгә. 3. Хисап [Кыямәт] Көненең Хуҗасына! 4. [Аллаһы Тәгаләгә итагать иткән коллар:] «[И, Раббыбыз!] Сиңа гына гыйбадәт кылабыз һәм Синнән генә ярдәм сорыйбыз! 5. Безне туры юлга күндер. 6. [Синең тарафтан] Нигъмәтләндерелгәннәрнең юлына. 7. Ачуың төшкән һәм [туры юлдан] адашканнарның [юлына] түгел!» [дип әйтәләр].

Сура аль-Фатиха (Открывающая) Мекканская, 7 аятов.

С именем Аллаха Милостивого [ко всем на этом свете], Милующего [лишь верующих на том свете]. 1. Хвала Аллаху – Господу миров [создавшему мир и управляющему им], 2. Милостивому [ко всем на этом свете], Милующему [лишь верующих на том свете], 3. Властителю Дня воздаяния [Судного Дня]! 4. [Покорные Аллаху говорят:] «[О наш Господь!] Только Тебе мы поклоняемся и только у Тебя просим помощи». 5. «Веди нас путем прямым, 6. Путем тех, которых Ты наделил благом [пророков, мучеников и праведников], 7. Не [путем] тех, на которых пал [Твой] гнев, и не [путем] заблудших [утративших истинный путь]!»

"Наступил Рамадан – удалить ваши грехи" - перевод стихов булгарского поэта XII века на русский

Mon, 03 Mar 2025 06:30:00 +0300

В этом году «Миллиард.Татар» и Болгарская исламская академия при поддержке радио «Китап» запустили проект по популяризации труда булгарского ученого, богослова Сулеймана ибн Дауда ас-Саксини, который жил в XII веке.

Озвучить этот стих на трех языках – арабском, русском и татарском нам помогли Ильназ хазрат Яхин. Он является имамом мечети Азьмушкино и руководителем отдела дагвата и просвещения мухтасибата Тукаевского района ДУМ РТ. Сейчас выпускник медресе имени 1000-летия принятия Ислама и Казанского (Приволжского) федерального университета обучается на магистратуре Болгарской исламской академии. Он прекрасно владеет арабским и турецким языкам.

#татары #ислам #булгары

"Ураза ае, чыннан да, гүзәл айдыр" - стихи булгарского поэта XII века о Рамадане #татары #ислам - татарский

Sun, 02 Mar 2025 09:40:00 +0300

#татары #ислам #булгары

"Наступил Рамадан" - арабские стихи булгарского поэта XII века Абу Али Мухаммада ибн Абдуллы ас-Саксини

Sat, 01 Mar 2025 21:26:43 +0300

#татары #ислам #булгары

Каюм Насыйринең «Үги кыз» әкияте

Tue, 18 Feb 2025 20:00:00 +0300

Каюм Насыйринең «Үги кыз» әкияте

Редакция «Миллиард.Татар» совместно с директором музея Каюма Насыри Кадрией Борисовной Халимовой и нашими хорошими друзьями (которых смело можно называть друлегами) из радио «Китап» подготовили еще один подарок в честь 200-летя татарского просветителя!

Сказка «Үги кыз» или «Падчерица» рассказывает о том, что в семье не любили неродную дочь, и брат решил бросить её в лесу. Девушка, оставшись одна, встретила пастухов и помогла им, за что получила животных. Потом она попала к ведьме, которая за доброту наградила её сундучком с сокровищами. Девушка вернулась домой богатой, а её брат и жена, позавидовав, попытались повторить её путь, но у них ничего не вышло. Сказка учит доброте и трудолюбию.

Каюм Насыйринең «Гөлнәзек» әкияте

Tue, 18 Feb 2025 15:01:15 +0300

Каюм Насыйринең «Гөлнәзек» әкияте

Сказка «Гөлнәзек» или «Гульназек» рассказывает, как бедняк Гульназек отправился в лес на охоту, где встретил грозного великана — дива. Чтобы спастись, он притворился сильным охотником и стал гостем дива. Ночью див и его жена попытались убить Гульназека, но он перехитрил их. В итоге див, испугавшись, подарил Гульназеку богатства и отнес их к нему домой. Там Гульназек с помощью жены напугал дива, заставив его убежать. Позже див встретил лису, которая попыталась помочь ему, но Гульназек снова перехитрил их. В итоге Гульназек продал шкуру лисы и обеспечил семью едой.

Читает Кадрия Халимова, директор музея Каюма Насыри в Казани.

Идегей дастаны - И Идел-йорт, Идел – йорт

Mon, 30 Dec 2024 08:22:00 +0300

Музыкант Базарбай Бикчентаев исполняет вступление к дастану "Идегей" - "Идел Йорт".

И Идел-йорт, Идел-йорт,
Идел эче имин йорт,
Атам кияү булган йорт—
Иелеп тәзем кылган йорт;

Анам килен булган йорт —
Иелеп сәлам әйткән йорт;
Кендегемне кискән йорт,
Керем-коңым юган йорт;

Бия сауган сөтле йорт,
Кымыз эчкән котлы йорт;
Идел—Җаек арасы
Елкы белән тулган йорт,

Казан — Болгар арасы
Кала белән тулган йорт;
Ашлы белән Ибраһим
Ашлык белән тулган йорт,

Ата-бабам тоткан йорт,
Котлы булсын туган йорт!

Муса Җәлилнең "Бала белән Күбәләк" шигыре гарәп телендә

Sat, 21 Dec 2024 09:00:00 +0300

Стихотворение Мусы Джалиля "Дитя и мотылек" на арабском языке

Муса Җәлилнең "Бала белән Күбәләк" шигыре гарәп телендә

Стихи на арабском языке для нашего проекта зачитал студент Казанского исламского университета Исмаил Хиджуньи
Подробнее: https://milliard.tatar/news/kak-zvucat-tukai-i-dzalil-na-arabskom-v-rolikax-ot-milliardtatar-6351

Муса Җәлилнең "Син булмагач" шигыре гарәп телендә

Sat, 14 Dec 2024 08:00:00 +0300

Муса Җәлилнең "Син булмагач" шигыре гарәп телендә

Стихотворение Мусы Джалиля "Если нет тебя"

Габдулла Тукайның "Шагыйрь" шигыре фарсы телендә

Sat, 30 Nov 2024 09:00:00 +0300

Габдулла Тукайның "Шагыйрь" шигыре фарсы телендә

Стихотворение "Шагыйрь" (Поэт) Габдулла Тукая на персидском языке. Читает Алсу Арсланова

Габдулла Тукайның "Шүрәле"дән гарәп телендә өзек

Sun, 24 Nov 2024 09:00:00 +0300

Габдулла Тукайның "Шүрәле"дән гарәп телендә өзек

Поэма "Шурале" Габдуллы Тукая на арабском языке.

Читает Исмаил Хиджуньи Подробнее: https://milliard.tatar/news/kak-zvucat-tukai-i-dzalil-na-arabskom-v-rolikax-ot-milliardtatar-6351

Габдулла Тукайның "И туган тел" фарсы телендә

Wed, 20 Nov 2024 19:14:01 +0300

Габдулла Тукайның "Туган тел" шигыре фарсы телендә

Стихотворение "Родной язык" (Туган тел) Габдулла Тукая на персидском языке. Читает Алсу Арсланова

Газизларның_юлдашы,_ятимнәрнең_кулдашы_online_audio_converter_com.mp3

Tue, 09 Jul 2024 09:00:00 +0300

Газизларның_юлдашы,_ятимнәрнең_кулдашы_online_audio_converter_com.mp3

Татарские суфии: мунаджат "Дәрвишләр сохбәтендә" ("Беседы дервишей")

Wed, 03 Jul 2024 08:00:00 +0300

"Дәрвишләр сохбәтендә" ("На беседе дервишей"). Татарская суфийская песня в исполнении музыковеда, исследователя, историка Геннадия Макарова.

Татарская суфийская поэзия в плейлисте https://youtu.be/3IzszuNk3Qc?feature=shared

Дәрвишләр сөхбәтендә

Ирәннәрнең мәхфилендә явар рәхмәт сөхбәтендә,

Ни теләсә дә буладыр дәрвишләрнең сөхбәтендә.

Әгәр кем сөхбәтенкә килсә, һәркем аннан өлеш табар,

Әсхаблар дә морад тапкан дәрвишләрнең сөхбәтендә.

Һәркем дә, сөхбәттә булып, күңеленә мәгънә алыр,

Яды килеп, белем булып, дәрвишләр сөхбәтендә.

Өммә килсә, хас буладыр, йолдыз килсә, ай буладыр,

Бакырдан алтын буладыр дәрвишләрнең сөхбәтендә.

Рәсүлемә вәхи килде, башыннан ул таҗын алды,

Шулай ук хадимлек кылды дәрвишләрнең сөхбәтендә.

Кол Сөлейман сөхбәтендә, бу дәмбадәм мөнәҗәттә,

Зихи, хасый дәрәҗәттә дәрвишләрнең сөхбәтендә

Мавля Колый: "Рузанең вакытын белеб сәхәр торгыл"

Fri, 28 Jun 2024 00:00:00 +0300

"Миллиард.Татар" совместно с радио "Китап" озвучили стихи суфийского татарского поэта XVII века Мавля Колый, которые посвящены наступлению месяца Рамадан (Рамазан) и ночи предопределения. Искуственный интелелкт помог нам оживить портрет Мавля Колый.

Рамазан айы кәлди адәмләрә,
Мөхәммәдкә өммәт булган йаранларә,
Рузә-намаз фарыз белгән пакъ җанларә,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Рамазан рузәсен фарыз белгел,
Рузә тотыб, фарыз белеб фитра биргел,
Рузанең вакытын белеб сәхәр торгыл,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Тәравих - Хакъ рәсүлнең сөннәте, бел,
Җәмагъәт булыб, йыглашыб тәравих кыйл,
Сөннәт тотыб Мөхәммәднең өммәте бул,
Хакъ хабибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Мөхәммәдиең Әбүбәкер йары гари,
Гомәр әл-Фарук ирде чәһарйары,
Госман, Гали - Мөхәммәднең диндарлары,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Хәсән берлә, Хөсәйен ул - ике шәһид,
Дин йулында икәвесе ике рәшид,
Хакъ йулында җан биреб булды шәһид,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Хак рәхмәте булсун җөмлә имамларә,
Вир салауат Хакъ хәбиби күрәнларә,
Утыз өч мең сахабә ул йаранларә,
Хакъ хәбибә Мөхәммәдкә вир салауат.
Илаһи, коткар бези тәмугыңдин,
Сән саклагыл бары шәйтан камугындин,
Рәхмәт өмид итәрбез без капугыңдин,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Илаһи, рузи кыйлгыл җәннәтеңне,
Өстемезгә сачу виргел рәхмәтеңне,
Дөнъйа-ахирәт һәмраһ кыйлма михнәтеңне,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Рамазан айындадур кодрәт төне,
Уйаг торыб йыглаб тәүбә кыйлгыл көни.
Хакъ рәхмәте күкдин инәр, белгел, муни,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Илаһи, галәмләрнең солтаны сән,
Тәнемездән чыка бер көн бу газиз җан,
Ахыр дәмдә рузи кыйлгыл безә иман,
Хакъ хәбибе Мөхәммәдкә вир салауат.
Рамазан айы килсә, Мәүла Колый, бел,
Кодрәт төне бу айдадыр, аңлайу бел.
Уйаг торыб, Хакъ каршында гамәлең кыйл,
Хакъ хәбибө Мөхәммәдкә вир салауат.

О_ночи_предопределения_online_audio_converter_com.mp3

Fri, 28 Jun 2024 00:00:00 +0300

О_ночи_предопределения_online_audio_converter_com.mp3

«Рамазан айы кәлди адәмләрә»: ясавийский шейх Мавля Колый поздравляет с месяцем поста

Mon, 24 Jun 2024 00:00:00 +0300

"Миллиард.Татар" и радио "Китап" озвучили стихи суфийского татарского шейха Мавля Колый (XVII век), которые посвящены наступлению месяца Рамадан (Рамазан) и ночи предопределения.

«Кәгъбәтулла тупраклары җәүһәр ирмеш... »: татарский поэт XVII века Мавля Колый о совершении хаджа

Fri, 21 Jun 2024 08:00:00 +0300

Редакция «Миллиард.Татар» совместно с радио «Китап» продолжает проект по озвучиванию татарской исламской поэзии средневековья. Сегодня мы продолжаем знакомить нашиз читателей и слушателей с творчеством Мавля Колый (Мауля Кули). Стихи (хикметы) озвучил главный редактор радио «Китап» Алмаз Миргаязов. Мы озвучили стихи Мавля Колый, которые посвящены посещению Мекки и Каабы, а также сюжетам, связанными с пророками ислама, включая Ибрахима и Исмаила.

«Исмагилны корбан кыйл»: татарский поэт XVII века Мавля Колый о пророках Ибрахиме и Исмаиле

Wed, 19 Jun 2024 15:47:31 +0300

«Исмагилны корбан кыйл», - дип фәрман килде»,: татарский поэт XVII века Мавля Колый о пророках Ибрахиме и Исмаиле

46. Хикмәте Хаким...

Игътикадлык кыйладар баш-җандин кичеб,

Тереклекдә морады ни булмышдыр ул.

Ибраһимны Нәмруд кяфир утка атты,

Ут эчерә Хакъ дидарын күрмешдәр ул.

Ибраһимга уйку эчрә гайән булды,

«Исмагилны корбан кыйл», - диб фәрман килде,

Исмагил Хакъ әмеринә буйын сонды,

Бугазланмыш хәлдә дидар күрмешдүр ул.

Йосыфны кардәшләре, койыга атди,

Койу эчрә су йөзинә Йосыф китди,

Суга тимәй Җәб(е)раил килеб тотди,

Койуг эчрә Хакъ дидарын күрмешдүр ул.

Диңгез эчрә ул Йунысны балык йотди,

Балык карнын Йуныска Хакъ зиндан итди,

Балык эчрә кырык көн тоткын йатди,

Балык эчрә Хакъ дидарын күрмешдүр ул.

Бу дөнъйа газабларын Җәрҗис күрде

Ул газабда дүрт кат Хакъка җанын бирде,

Ул хәлдә ңкән Хакъ күзенә курнү торды,

Шул вакытда Хакъ дидарын күрмешдүр ул.

Ул Әйүб фәкыйрьлекдә сабыр сөйде,

Җөмлә тәнен галәбә кыйлыб кортлар йиде,

Нә тире, нә сәңәки беллү ирде.

Шул хәл эчрә Хакъ дидарын күрмешдүр ул.

Бу алты пәйгамбәри таң эшләренә,

Гәрчә көлди һәр вакыйга башларына,

Бихиҗаб Хакъ күрнү торды кашларына,

Ике дөнъйа морад Хакъдин кыйлмышдур ул.

Эшләренә шөкер улыб күрмеш алар,

Хакъ иземнең михнәт эчрә рәхмәте бар.

Михнәт көтүб, нигъмәт-дәүләт күрде анлар,

Күрмешләрен галәм эчрә димешдүр ул.

Мәүла Колый, Хакъ сүзени димә кәззаб,

Мулла Шәмси хикмәтенә кыйлгыл гаҗәб,

Анлар йанлигъ төни-көни кыйлгыл тагъәт,

Тагьәт кыйлыб җанын Хакъка бирмешдүр ул.

Поэт Кул Шариф возвращается: "Башың күтәр гъәфләтдин..."

Wed, 19 Jun 2024 00:00:00 +0300

Казанский поэт Кул Шариф заговорил на татарском языке XVI века Редакция "Миллиард.Татар" с помощью искусственного интеллекта оживила портрет казанского поэта, сайида Кул Шарифа, который известен не только как представитель элиты Казанского ханства, но и духовный искатель, суфий. Для оживления использован портрет известного татарстанского художника Нияза Хазиахметова. Редакция выражает ему свою благодарность. Кул Шариф читает свое стихотворение "Башың күтәр гъәфләтдин..." голосом Алмаза Миргаязова, главного редактора радио "Китап".

Стихотворение "Башың күтәр гъәфләтдин..." Кул Шарифа, казанского поэта, сайида Кул Шарифа, который известен не только как представитель элиты Казанского ханства, но и духовный искатель, суфий. Читает Алмаз Миргаязов, главный редактор радио "Китап".

"Башың күтәр гъәфләтдин..."
Башың күтәр гъәфләтдин, гафил торма, «һу» тигел,
Күзең ачкыл ойкудин, гафил торма, «һу» тигел.
«һу-һу» тийү һу кошы, акар күзендин йәше,
Көйеб эче һәм тышы,— гафил торма, «һу» тигел.
Гашикълары очарлар, гъәрш шахига кунарлар,
«Һу» диб дидар куларлар,— гафил торма, «һу» тигел.
Йите игълим гизәрләр, андин күккә агарлар,
Бер къәдәмдә йитәрләр,— гафил торма, «һу» тигел.
Һу бәхригә чумарлар, гаууас булыб батарлар,
Һу дөррләрин тирәрләр,— гафил йөрмә, «һу» тигел.
Дәргяһ капуг ачыкдыр, рәхмәтләри аныкдыр,
Күзең ачыб бакыб тор, гафил йөрмә, «һу» тигел.
И Кол Шәриф, тынмагыл, төнләр йатыб оймагыл,
Хак зекрене куймагыл, гафил йөрмә, «һу» тигел.

Гъәфләт — ваемсызлык.
Гафил торма — сизми калма.
«Һу» тигел — «Аллаһу» дип әйт.
Һу кошы — оҗмах кошы.
Гъәрш шахи — дини миф буенча, күкнең иң югары катлавында (тугызынчы катында)
урнашкан алла тәхетен тотып торучы агач ботагы.
Дидар — очрашу, кавышу.
Куларлар — көтәрләр.
Күккә агарлар — күккә ашарлар.
Къәдәм — адым.
Вәхер — диңгез.
Гаууас — суга бик оста чумучы.
Дөррләрин тирәрләр — энҗеләрен эзләрләр.
Дәргяһ капуг — биредә: оҗмах ишеге.